T.C.
KAYSERİ
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2024/798
KARAR NO: 2024/820
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 17/01/2024 EK KARAR
NUMARASI: 2023/432 D.İş Esas- 2023/431 D.İş Karar
DAVANIN KONUSU: İhtiyati Haciz Kararına itiraz
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 03/04/2024
İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ: 03/04/2024
Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 'nin 2023/432 D.İş Esas 2023/431 D.İş Karar sayılı ilamına karşı , ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya dairemize gelmekle dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Talep eden vekili dilekçesinde özetle; 1. Keşidecisi ..., lehtarı ..., yetkili hamili müvekkil ... olan ... A.Ş. ...
Şubesi’ne ait ... seri numaralı ... keşide tarihli 326.500,00 TL bedelli çek keşide edildiğini ve müvekkile teslim edildiğini, ne var ki ibraz edildiğinde çekin karşılıksız olduğu anlaşıldığını, müvekkili tarafından çeke konu borcun ödenmesi konusunda yapılan girişimler de sonuçsuz bırakıldığını, müvekkilin muaccel alacağı rehinle teminat altına alınmamış olup böylelikle İİK m.257'nin aradığı şartların gerçekleştiğini, izah edilen nedenlerle mahkemeden ihtiyati haciz isteme zorunluluğu hasıl olduğunu, izah edilen nedenlerle, müvekkilin alacağı karşılığında borçluların taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine karşılıksız kalan çek bedeli olan 326.500,00 TL miktarınca ihtiyati haciz konulmasına ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin borçlulara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : İlk derece Mahkemesi kararı ile; \"1-Dilekçe ve ekindeki belgelerin incelenmesinden; borcun süresinde ödenmediği, İİK nun 257.maddesindeki şartların varolduğu anlaşıldığından (326.500,00)TL'ye yetecek miktarda borçluların taşınır taşınmaz malları ile 3. kişilerdeki hak ve alacaklarından haczi kabil olanların İİK nun 257. maddeleri uyarınca % 15 nakdi teminat veya banka teminat mektubu karşılığında İHTİYATEN HACZİNE,
2-Teminat yatırıldığında, işbu kararın infazı için ıslak imzalı ve mühürlü olarak ibraz edilmesi kaydı ile Kayseri İcra Dairesi'nin yetkili kılınmasına,
3-Talep tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. hükümleri uyarınca belirlenen 4.700,00-TL vekalet ücretinin ve 752,80-TL masrafın borçlu taraftan alınarak alacaklı tarafa verilmesine, gerekli giderlerin alacaklı tarafça karşılanmasına, haklı olması durumunda borçlu taraftan alınarak alacaklı tarafa verilmesine,\" şeklinde hüküm kurulmuştur.
İşbu ihtiyati haciz kararına karşı,karşı taraf borçlularından ... vekilince itiraz edilmiştir.Mahkemece itiraz duruşmalı incelenerek itirazın itiraz eden ... yönünden kabulü ile ihtiyati haciz kararının ... yönünden kaldırılmasına dair gerekçeli olarak 17/01/2024 tarihli ek karar verilmiştir.İhtiyati haciz isteyen alacaklı vekili işbu ek kararı yasal süresi içerisinde istinaf etmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle ;
verilen ihtiyati haciz kararına karşı borçlu tarafça yapılan itiraz üzerine verilen kararda özetle; borçlunun yetki itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının
borçlu ... yönünden kaldırılmasına karar verildiğini, söz konusu kararın 06.02.2024 tarihinde UETS vasıtasıyla gönderildiğini, mevzuat gereği 11.02.2024 tarihinde tebliğ edilmiş sayıldığını, bahse konu karar açıkça hukuka aykırı olup ortadan kaldırılması gerektiğini, borçlunun yetki itirazının geçersiz olduğu açık olup, mahkemece yapılan değerlendirme eksik ve hatalı olduğunu, yerel mahkeme verdiği karara gerekçe olarak özetle; ihtiyati haciz kararına dayanak olan çekte keşide yerinin ... , muteriz borçlunun yerleşim yerinin/adresinin ... muhatap bankanın adresinin ... olduğunu, yani hiçbirinin ihtiyati haciz kararı verilen ... olmadığını, Kayseri Mahkemelerini yetkili kılan herhangi bir kaydın çekte bulunmadığını belirttiğini, ihtiyati hacizde yetkili olduğunu iddia ettiği mahkemeleri sıralamış ve nihayetindeki eldeki takip bakımından İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunu iddia ettiğini, borçlunun yetki itirazı ile birlikte yetkisiz bir mahkeme göstermiş olduğu, bu sebeple yetki itirazının geçersiz olduğu ve bu itirazın reddinin gerektiği her türlü izahtan vareste olduğunu, her ne kadar yerel mahkeme borçlunun ... iline bağlı olduğundan bahisle yetki itirazının geçerli olduğunu ifade etmişse de bunun kabulü mümkün olmadığını, borçlu, itiraz dilekçesinde açık bir biçimde İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunu belirttiğini, İstanbul ilinde birden farklı yargı çevresi bulunmakta, İstanbul
Mahkemeleri yukarıda sayılan bölgeleri kapsamakta, bu husus borçlu tarafça da bilindiğini , borçlunun açıkça İstanbul Mahkemelerine seçmesine rağmen Yerel Mahkemece tabir-i caizse “niyet okuma” yapmak suretiyle kanaat oluşturması son derece hatalı olduğunu, yerel mahkeme kararının her şeyden önce bu sebeplerle kaldırılması gerektiğini, istinaf başvurusunun kabulü ile Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/432 D. İş Esas – 2023/431 D. İş Karar sayılı ek kararın ortadan kaldırılmasına, mahkemenizce esasa ilişkin inceleme yapılarak borçlunun geçersiz ve hukuka aykırı yetki itirazının reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin borçluya yükletilmesine karar verilmesini vekaleten arz ve talep etmiştir.
H.M.K 355. Maddesi gereğince inceleme Kamu Düzenine aykırılık halleri dışında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır.
HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ :
Dava, mahkemece verilmiş 01/12/2023 tarihli ihtiyati haciz kararına borçlulardan ... vekilince yapılan itirazın, işbu itiraz eden borçlu yönünden kabulüne ve ihtiyati haciz kararının adı geçen itiraz eden borçlu yönünden kaldırılmasına dair 17/01/2024 tarihli ek kararına ilişkindir.
İhtiyati haciz kararına itiraz eden vekili itiraz dilekçesiyle işbu ihtiyati haciz kararı yönünden mahkemenin yetkisiz olduğunu, yetkili mahkemenin İstanbul mahkemeleri olduğunu bu nedenlerle yetkisizlik nedeniyle işbu ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
İ.İ.K.'nun 265. maddesine göre ihtiyati haciz kararına itiraz halinde mahkeme iki tarafı davet edip gelenleri dinledikten sonra itiraz hakkında karar verir. Yani itirazın duruşmalı incelenmesi yasal zorunluluktur. Taraflar gelmediği takdirde dahi yokluklarında karar verilmesi gerektiğinden bu husus da şerh verilmek suretiyle taraflarına tebliği gerekir. İşbu usuli işlemlerin tamamlanmasından sonra da itiraz hakkında karar verilir. Mahkemece bu yönden duruşma açılmış, usuli işlemler yapılmış ve itirazla ilgili istinafa konu edilen işbu nihai ek karar verilmiştir.
İ.İ.K'nun 265. Maddesine göre \"borçlu kendisi dinlenmeden verilen verilen ihtiyati haczin dayanağı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı....yedi gün içinde mahkemeye itiraz edebilir...\". Burada itiraz üzerine incelemeyi yapacak ve karar verecek mahkeme, ihtiyati haciz kararını veren mahkemedir.Adı geçen mahkemece ihtiyati haciz kararı verildiğinden itiraz hakkında da karar vermek görevi söz konusu mahkemeye aittir.Dosya kapsamı ile itiraz tarihi ve itirazın içeriği gözetildiğinde itirazın 7 günlük yasal süresi içinde ve usulüne uygun olarak yapıldığı,yetkili mahkemenin de gösterildiği anlaşılmıştır.
İhtiyati haciz kararına dayanak olan belge kambiyo senedi vasfında çek'tir. Dayanak Çek incelendiğinde; ... şubesinden verilme, keşide yeri ... olan, ... keşide tarihli, E1- ... çek nolu, 326.500,00-TL meblağlı çek olduğu görülmüştür.İşbu çek lehdar tarafından ciro edilmiş, usulüne uygun ciro silsilesi yoluyla ihtiyati haciz isteyen alacaklının eline geçmiş,bankaya süresinde ibraz edilmiş, karşılıksız olduğu muhatap bankaca çekin arkasına şerh verilmiş, bunun üzerine en son hamil alacaklı ibraz eden tarafça, çeki ciro eden lehtar ve keşide eden karşı taraf aleyhine mahkemeden ihtiyati haciz istenmiş ve mahkemece 01/12/2023 tarihli 2023/432Değişik İş Esas ve 2023/431 Değişik İş Karar sayılı ilamı ile ihtiyati haciz kararının verildiği anlaşılmıştır.
İhtiyati haciz isteyen alacaklının dosyadaki adresinin ... ,itiraz eden Karşı taraf borçlu ...'ün adresinin ... ,itiraz etmeyen diğer borçlu şirketin adresinin de ... olduğu görülmüştür.
İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze aynı kanunun 50. maddesine göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, yine adı geçen kanunun 50. maddesinde ise ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. HMK'nın 6. maddesinde genel yetkili mahkemenin davalının ikametgahı mahkemesi olduğu belirtilmiştir. HMK'nın 10. maddesinde de; \"Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir.\" denilmiştir. TBK'nın 89. maddesinde \"Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ve sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, bunların dışındaki bütün borçlar ise doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde ifa edilir.\" şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Çeke dayanan alacaklar yönünden istenen ihtiyati haciz kararlarını vermeye yetkili mahkemeler; borçlunun yerleşim yeri, ödeme yeri, ödeme yeri belirtilmemişse muhatap bankanın bulunduğu yer, çekin keşide yeri, keşide yeri gösterilmemiş olan çekte keşidecinin ad ve soyadının yanında yazılı olan yer (TTK'nın 781/2-3. maddesi) ve ihtiyati haciz istenen keşideci, lehtar, ciranta ve avalistlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemelerdir. Çekin ödeme için ibrazından sonra çekin niteliği ve kambiyo hukukundan kaynaklanan alacağın niteliği değişmez.
Eldeki somut olayda,İhtiyati haciz kararına dayanak olan çekte keşide yerinin ... muteriz borçlunun yerleşim yerinin/adresinin ... \tve muhatap bankanın adresinin de ... olduğu anlaşılmıştır.İhtiyati haciz isteyen alacaklının adresinin ise ... olduğu görülmüştür.
Kambiyo senetlerinden kaynaklanan alacak, aranacak borç niteliğinde olduğundan para alacağının alacaklının yerleşim yerinde ödenmesini öngören TBK'nın 89. Maddesinin 1.fıkrası somut olayda uygulanamaz. Çeke dayalı bir alacak, ödeme için ibrazından sonra da kambiyo senedine dayalı bir alacak olma vasfını korur. Nitekim Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 24/04/2017 günlü 2017/1037 Esas -2017/3223 Karar,2016/20516 Esas,2017/3500 Karar sayılı emsal kararları, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin 03/07/2017 günlü 2017/635 Esas - 2017/922 Karar sayılı emsal kararı, yerleşik ve istikrarlı uygulaması bu doğrultudadır.Dosya kapsamına göre ihtiyati haciz kararına konu çekin keşide yerinin ... , muteriz borçlunun yerleşim yerinin/adresinin ... ve muhatap banka şubesinin de ... şubesi olduğu , yani hiçbirinin ihtiyati haciz istenen ve kararı veren yer mahkemesinin bulunduğu yer olan ... olmadığı, dolayısıyla ... Mahkemelerini yetkili kılan herhangi bir kaydın da çekte bulunmadığı görülmüştür.
İhtiyati haciz isteyen ...'ın yerleşim yeri adresinin KAYSERİ olduğu görülmüşse de, yukarıda belirtilen emsal Yargıtay içtihatlarına göre TBK'nın 89. Ve HMK 10. maddeleri hükümlerinin somut olaya uygulanmasının mümkün olmadığı, dolayısıyla ihtiyati haciz isteyen alacaklı tarafın adresi mahkemesi yetkili olmadığından, ihtiyati haciz kararı veren KAYSERİ mahkemesinin (Kayseri 1.Asliye ticaret mahkemesi) yetkili olmadığı anlaşılmıştır.
Bu nedenlerle de itiraz eden borçlu ... vekilinin ihtiyati haciz kararı veren mahkemenin yetkisizliğine dair yönden İİK 265. Md uyarınca yaptığı itirazında haklı olduğu sonucuna varılmıştır.
Yetki itirazının esasa ilişkin diğer itiraz sebeplerinden önce incelenmesi gerektiğinden işbu ihtiyati haciz kararına mahkemenin yetkisizliği yönünden yaptığı itirazının kabulü ile mahkemece verilen ihtiyati haciz kararının yetkisizlik nedeniyle itiraz eden borçlu ... yönünden kaldırılmasına dair, mahkemece duruşmalı yapılan inceleme sonucu verilen ve istinaf edilen 17/01/2024 tarihli gerekçeli ek kararda usul , yasa ve mevcut dosya kapsamı yönlerinden bir aykırılığın bulunmadığı, ilk derece mahkemesince belirtilen yasal gerekçelere uygun şekilde söz konusu, \"ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına\" dair ek karar verilmiş olması nedeniyle, istinaf edilen ek kararın hukuka uygun olduğu anlaşılmakla alacaklı vekilinin istinaf sebeplerinin haklı ve yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle, alacaklı tarafın istinaf sebepleri yerinde olmadığından H.M.K'nun 353/1-b.1 Maddesi gereğince ek kararın hukuka uygun olduğunun anlaşılması nedeniyle alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair İİK 265/son maddesi gereğince kesin olarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1- Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 'nin 2023/432 Değişik İş Esas 2023/431 Değişik İş Karar sayılı kararının hukuka uygun olduğunun anlaşılması nedeniyle davacı/alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun H.M.K'nun 353/1-b.1 Maddesi gereğince, ESASTAN REDDİNE ,
2-Davacı/Alacaklı taraftan istinafı yönünden alınması gereken istinaf karar ve ilam harcı peşin yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı/Alacaklı tarafça yapılan istinaf posta/yargılama giderlerinin ve istinaf kanun yoluna başvuru harcının kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi aşamasında duruşma yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-HMK'nın 302/5.maddesi gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin; HMK'nın 359/4.maddesi gereğince de karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi yazılması ve gider avansı iadesi işlemlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılmasına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme ile İİK 265/son maddesi uyarınca KESİN olarak oy birliği ile karar verildi. 03/04/2024