T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/191
KARAR NO: 2024/416
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 03/11/2023
NUMARASI: 2023/429 E. - 2023/1117 K.
DAVANIN KONUSU: Şirketin İhyası
Taraflar arasındaki şirketin ihyası davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; 233 sayılı KHK hükümlerine tabi olan davacı ile ... Ticaret Limited Şirketi (Eski Ünvanı ... Ticaret Limited Şirketi) arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan dava ve icra takipleri bulunduğunu, borçlu hakkında İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını, alacağın bir kısmının ipotekle tahsil edildiğini ve bakiye alacağın tahsili için karar alındığını, ancak 09.10.2015 tarihinde şirketin sicil kaydının re'sen terkin edildiğinin öğrenildiğini, dava ve takip işlemlerinin yapılması için ek tasfiye ve ihya işlemine ihtiyaç duyulduğunu ileri sürerek, şirketin ihyası ile tasfiye memuru atanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, savunmasında özetle; müvekkilinin TTK'nın 32 ve Ticaret Sicili Yönetmeliğinin 34. maddesi çerçevesinde işlem yaptığını, ihyası talep edilen şirketin vergi kaydının terkin edildiğinin belirlenmesinin ardından 09.10.2015 tarihinde sicil kaydının re'sen terk edildiğini, tasfiye halinde olan şirketin, tarafı olduğu bir dava veya takibin bulunduğunun bildirilmediğini, mahkeme hükmü olmadan şirketin tekrar sicile kayıt edilemeyeceğini, ek tasfiye kararı verilmesi halinde tasfiye memuru atanması gerektiğini, davada yasal hasım olan ve davanın açılmasına neden olmayan müvekkilinin yargılama giderinden sorumlu tutulamayacağını, tasfiye işleminin eksik veya usulsüz olduğunun iddia edilmediğini savunarak, davanın reddi ile yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasını istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"..Davacının, ihyasını talep ettikleri ... Ticaret Limited Şirketi arasında gerçekleşen ticari ilişkiden kaynaklı olarak İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2000/2052 değişik iş sayılı dosyası ve İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası ile hukuki ihtilaf bulunduğunu iddia ettiği, ancak iş bu dosyalara ilişkin herhangi bir bilgi ve belgeyi mahkememize sunmadığı, İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/11/2023 tarih, 2023/911 muhabere sayılı yazısı ile mahkemelerinin 2000/2052 değişik iş sayılı dosyasının 5 yıllık saklama süresinin dolması nedeniyle ...'ya ayrıldığı ve UYAP'ta taralı olmadığının bildirildiği, İstanbul ... İcra Dairesi'nin 23/11/2023 tarihli, ... muhabere sayılı yazısı ile müdürlüklerinin ... esasına kayıtlı dosya numarasının bulunmadığının bildirildiği, davacının ihyasını talep ettiği şirketle arasındaki hukuki ihtilafı ispat edebilecek somut bir bilgi ve belgeyi dosyaya sunmadığı, davacının dava dilekçesinde bildirdiği değişik iş dosyası ve icra dosyası ile ilgili olarak mahkememizce yazılan müzekkerelere cevaben gelen yazılarda da bunun tespit edilemediği, dolayısıyla davacının iş bu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğunun tespit edilemediği...\" gerekçesiyle hukuki yarara ilişkin dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Müvekkili ile ... Ticaret Limited Şirketi (Eski Ünvanı: ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi) arasında gerçekleşen ticari ilişkiden kaynaklanan alacak nedeniyle takip başlatıldığını, ancak borçlunun 09.10.2015 tarihinde re'sen sicilden terkin edildiğinin öğrenilmesi üzerine ihya davası açıldığını, mahkemece, hukuki ihtilafa ilişkin İstanbul 5. ATM'nin 2000/2052 D. iş ve İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyalarına ulaşılamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiğini, oysa aynı ticari ilişki kapsamında benzer bir durumda olan dava dışı ... San. ve Tic. A.Ş. hakkında yapılan başvuru sonucu Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesince ihya kararı verildiğini, basit yargılama usulünün uygulandığı ve re'sen araştırma ilkesinin geçerli olduğu davada, mahkemece araştırma yapılmadan ispat yükünün müvekkiline yüklenerek karar verildiğini, İhya kararı verilmesinde müvekkilinin hukuki yararı bulunduğunu, davacıya ait ... Kombinasıyla ticari ilişkisi bulunan ... Ticaret A.Ş., ... Ticaret Ltd. Şti. ile ... Ticaret Ltd. Şti.'nin borçlarını ödememesi üzerine ekli protokolün düzenlendiğini ve müvekkilinin alacağının müştereken üstlenildiğini, alacak karşılığında teminat mektupları sunulduğunu, ancak ödeme yapılmadığını, ... Ticaret Ltd. Şti.'nin borcuna mukabil ... tarafından ipotek verildiğini ve ipoteğin paraya çevrilmesi için Küçükçekmece ... İcra Dairesinin ... Esasında takip başlatıldığını, yapılan tahsilatın borcu karşılamadığını, ... Ticaret Ltd. Şti. temsilci ve ortakları tarafından müvekkiline verilen 11.08.2000, 30.11.2004 ve 31.12.2004 tarihli dilekçeler ile borcun kabul edildiğini, takip sonucu elde edilen satış bedelinden 26.06.2008 tarihi itibariyle açık kalan (faiz hariç) 400.713,06 T alacağın tahsili için hukuki yollara başvurulması benimsendiğini, ancak ... İhracat Ticaret Ltd. Şti.'nin tasfiye haline girdiği ve tasfiyenin 16.05.2011 tarihinde tescil edildiğinin belirlendiğini, Temelde ... Tic. A.Ş.’nin 2000 yılı ve öncesi ticari ilişkisinden doğan, daha sonrasında yukarıda belirtilen şirketlerce üstlenilen borcun ipoteğin paraya çevrilmesi ile tam olarak tahsil edilemediğini, ipotek satış bedeli sonrası 26.06.2008 arihi itibariyle bakiye 400.713,06 TL alacağın tahsili için borcu üstlenen şirketlerden alacağın tahsiline karar verilmesi nedeniyle müvekkilinin hukuki yararı bulunduğunu, ihya davasında yasal hasım lehine vekalet ücreti verilmesinin hatalı olduğunu, Mahkemece icra dosyasına ulaşılamadığı hususunda kendilerine bildirim yapılarak süre verilmeden, dava konusunun somutlaştırılmadan hukuki yarar yokluğundan davanın reddine karar verilerek, re'sen araştırma ilkesinin ihlal edildiğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TTK'nın geçici 7. maddesi uyarınca ticaret sicilinden resen terkin edilmiş olan şirketin ihyası istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine, karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Ticaret sicilinden terkin edilen şirketlerin yeniden ihyasının sağlanması amacıyla 6102 sayılı TTK kapsamında iki farklı yol öngörülmüştür. Buna göre, tasfiye sürecine giren şirketlerin tasfiye işlemlerinde eksiklik olması halinde TTK'nın 547. maddesi kapsamında sicilden terkin edilen şirketin tekrar sicile kaydedilmesi mümkündür. Örneğin şirkete ait bir malvarlığının bulunması veya devam eden bir dava bulunması bu duruma örnek olarak gösterilebilir. Bir diğer yol ise TTK'nın Geçici 7. maddesi uyarınca sicilden terkin edilen şirketlerin yeniden tescilidir. Buna göre asgari sermaye miktarına ulaşmayan, adres değişikliğini bildirmeyen şirketlerin re'sen kayıtlardan terkini halinde şirketin faal olması ve gerekli bazı koşulların da gerçekleşmesi halinde tekrar sicile kaydı mümkündür. Davacı vekili, davacı kurum ile 09.10.2015 tarihinde re'sen terkin edilen ... Limited Şirketi (Eski Ünvanı: ... Ticaret Limited Şirketi) arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı alacağın tahsili için İstanbul 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2000/2052 D.iş sayılı dosyasında ihtiyati haciz kararı alınarak İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında takip yapıldığını, alacağın tam olarak tahsil edilmediğini ve bakiye borç için hukuki yollara başvurulacağını belirterek, ihya kararı verilmesini talep etmiştir. Davanın açıldığı İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesince, terkin öncesi şirket merkezinin Küçükçekmece ilçesi olması nedeniyle yetkisizlik kararı verilmiştir. Dosya 02.05.2013 tarihinde Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesine tevzi edilmiş, mahkemece düzenlenen tensip tutanağı ile ihyası istenilen şirketin tasfiyesine ilişkin belgelerin istenilmesine karar verilmiştir. Mahkemece getirtilen belgelerde, şirketin 09.10.2015 tarihinde TTK'nın geçici 7.maddesi uyarınca re'sen terkin edildiği anlaşılmıştır. Mahkemece dava dilekçesinde belirtilen takip dosyası için yazı yazılmış, İstanbul ...İcra Müdürlüğünce belirtilen dosyanın bulunmadığı bildirilmiştir. İhtiyati haciz dosyasının ise, saklama süresinin dolması nedeniyle imha edildiği anlaşılmıştır. Dava dilekçesindeki açıklamalardan hangi sebeple ihya talep edildiği tam olarak anlaşılamamaktadır. Dilekçede açıkça sözü edilen İstanbul ... İcra Müdürlüğündeki takibin devamı için ihya istendiği belirtilmemiştir. Mahkemece, duruşma açılmamış ve hangi nedenle ihya talep edildiği hususunda HMK'nın 31. maddesi gereğince davacıdan izahat istenmemiştir. İstinaf başvurusundaki açıklamalardan, davacı kurumun ... ile ... San. Tic. AŞ, ... Ticaret Limited Şirketi (Eski Ünvanı: ... Ticaret Limited Şirketi) ve ... Şti arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanan borçların ödenmesinde temerrüte düşülmesi nedeniyle bu borcun müştereken üstlenildiği, alacağın temini için verilen ipoteğin paraya çevrilmesine rağmen alacağın tam olarak tahsil edilemediği, terkin edilen şirketin temsilci ve ortakları tarafından çeşitli tarihlerde sunulan dilekçelerde borcun ikrar edildiği, ipotek takibinden elde edilen paranın mahsubu ile bakiye 400.713,06 TL alacağın tahsili amacıyla işlemler yapılacağı sırada şirketin terkin edildiğinin anlaşıldığı belirtilmiştir. Bu açıklamalardan, borçlu şirkete karşı dosya kapsamında bulunan belgeler nedeniyle dava açılacağı veya takip yapılacağı, ancak şirketin terkin edilmesi nedeniyle hukuki yollara başvurulamadığı, ihya kararı alınarak dava veya takip yoluna başvurulacağı anlaşılmaktadır. Benzer şekilde terkin edilen ... San. ve Tic. Aş aleyhine açılan davada Bakırköy 5.ATM'nin 2023/425 -371 E. K. Sayılı dosyasında ihya kararı verildiği dosyadaki karardan anlaşılmıştır. Dava basit usule tabi olmakla, HMK'nın 320/1. maddesi uyarınca duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün ise de bunun için hukuki dinlenilme hakkının tam olarak sağlanmış olması ve müphem noktaların açıklığa kavuşmuş olması gerekir. HMK'nın 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkı, açıklama ve ispat hakkını ve mahkemenin bu açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve karaların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini de kapsar. Davacıya taleplerini açıklama fırsatı verilmeden sonuca gidilmesi, hukuki dinlenilme hakkını ihlal eder niteliktedir. Dava dilekçesinde, hangi nedenle ihya talep edildiği açık olmadığı gibi, dilekçede belirtilen takip dosyasının bulunmadığının İstanbul ...İcra Müdürlüğünce bildirilmesine rağmen, bu delile karşı diyecekleri sorulmadan ve hangi nedenle ihya talep edildiği açıklığa kavuşturulmadan eksik incelemeyle karar verilmiştir. Bu durumda mahkemece duruşma açılarak, hangi nedenle ihya talep edildiği ile ilgili açıklama ve delillerinin sorulması, şirketin re'sen terkin edildiği dikkate alınarak eksik tasfiye işleminin bulunduğunun belirlenmesi hâlinde bu eksiklikle sınırlandırılarak ihya kararı verilmesi ve ek tasfiye için tasfiye memuru atanmasının gerekip gerekmediğinin deliller değerlendirilmek eksik belge ve deliller toplandıktan sonra, talebin esası hakkında bir karar verilmesi gerekir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılarak dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.a.6. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, 2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Davacı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talep hâlinde, ilk derece mahkemesince davacıya iadesine, 4-Davacı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine dair; HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.14.03.2024