T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/2365 Esas
KARAR NO: 2024/588 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI: 2016/476 Esas - 2020/499 Karar
TARİH: 05/10/2020
DAVA: İstirdat
KARAR TARİHİ: 28/03/2024
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkili tarafından ... Tic. Ltd.Şti adına 5.560,00 TL olarak keşide edilmiş ve çek yaprağının 11/01/2016 tarihinde ... Kargo kuryesi ... tarafından teslim edilemeden çalınması suretiyle kaybolduğunu, Riza CBS suç duyurusunda bulunduklarını, Rize 2 Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/84 esas sayılı dosyasında dava açarak çekin banka tarafından ödenmemesi hususunda tedbir kararı aldıklarını, ....Ltd.Şti ye olan borçlarını 29/02/2016 tarihinde Rize ... Bankası Şubesinden firmaya gönderildiğini, davalı tarafından İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ödeme emri gönderildiğini, müvekkili ..., .... Tic. Ltd.Şti ve ....Şti 'in borçlu olarak gösterildiğini, İstanbul 18 İcra Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası icra dairesinin yetkisine borca itiraz ettiklerini belirterek, davacı dilekçesinde belirtilen nedenlerle çek yaprağının iadesine, müvekkili tarafından davalıya ödenen 7.707,74 TL davalı tarafından tahsil edildiğinden davalıdan ticari faizi ile birlikte tahsiline, %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı taraf süresi içerisinde davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesi 05/10/2020 tarih 2016/476 Esas 2020/499 Karar sayılı kararında;\"Davacının davaya konu çeki keşide ettiği çekişmesizdir.Keşideci olan davacının cirantaların imzasının sahteliğine dayanamayacağı, ciranta imzalarının sahteliği halinde dahi keşidecinin kendi imzasından sorumlu olacağı, davalının kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğuna dair davacı tarafından getirilen herhangi bir delil bulunmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. ( Aynı yönde Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2016/12720 Esas ve 2017/7142 Karar sayılı kararı )...\"gerekçesi ile, Davanın REDDİNE, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesi ile, yerel mahkemenin eksik inceleme ile hüküm kurduğunu, Çekin dayanağı olan borç ilişkisini ortadan kaldırır nitelikte ödeme yapıldığını ispatlayan delilerin dikkate alınmadığını, çekin keşidecisi olan müvekkilinin cebri icra yoluyla mükerrer ödeme yapmaya zorlanması hukuka uygun olmadığını, Çalıntı Çek yaprağı müvekkili tarafından ... Tic Ltd Şti adına 5.560,00 TL olarak keşide edildiğini ve gönderildiğini, çek ilgili firmaya ulaşmadığından ... Firmasına olan borcunun 29.02.2016 tarihinde Rize ... Bankası Şubesindeki Hesabından ... firmasına gönderdiğini, bahsi geçen iddianın ispatı için banka dekontu mahkemeye sunulmuş olmasına rağmen ilk derece mahkemesi tarafından bu husus dikkate alınmaksızın hüküm kurulması hukuka uygun olmadığını, Davalı tarafından icra takibine konu edilen çek yaprağı ile alakalı İstanbul 5. ASLİYE Ticaret Mahkemesinden ihtiyati haciz kararı alındığını ve İstanbul .... İcra Dairesi ... E sayılı dosyası ile talimat gönderilmek üzere Rize İcra Müdürlüğü ... Tal. dosyası ile İhtiyati haciz kararı uygulandığını müvekkili tarafından talimat dosyasına 5.668,50 TL para ödendiğini, icra dairesine ödenen para 14.04.2016 tarihinde alacaklı vekili tarafından çekildiğini, müvekkili aleyhine uygulanan hacizler nedeniyle müvekkilinin mağduriyetinin önlenmesi amacıyla 2.039,24 TL icra dosyasına itirazi kayıt bildirilerek ödendiğini,Rize 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülen davada çeki elinde bulunduran kişi tespit edildiğinden dava TTK 758 maddesi gereğice çek yaprağının iadesinin yapılması amacıyla süre verildiğini, müvekkili tarafından çek bedeli ikinci defa olmak üzere davalı firmaya ödenriğihi bu nedenle bu dava ile çek yaprağı elinde haksız olarak bulunan davalıya karşı çek yaprağının iadesi ve ödenen paranın istirdati için açılan davanın reddedilmesi hukuka uygun olmadığını, Davalının bilirkişi incelemesinden ısrarla kaçındığını, bilirkişi delili elde etme sürecinin hukuka uygun bir şekilde işlemesini engellemiş olması kötü niyetinin bir diğer ispatı olduğunu, Yerel mahkeme gerekçeli kararında davacının davaya konu çeki keşide ettiği hususunun tartışmasız olduğunu ileri sürerek hüküm kurduğunu oysa ki uyuşmazlığın konusu davacı müvekkilinin keşideci olup olmaması olmadığını, davanın istirdat davası niteliğinde olduğunu, davaya konu uyuşmazlık kanuna mugayir yoldan elde edilen çekin keşidecisinin ihtiyati haciz yoluyla mükerrer ödemeye mecbur bırakılması olduğunu, Yerel mahkeme kararına dayanak olarak başvurduğu Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2016/12720 E. VE 2017/7142 Karar sayılı ilamın işbu karara dayanak olacak nitelikte olmadığını, İleri sürerek istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasına, davanın kabulüne, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, rıza dışı elden çıktığı ve kötüniyetli olarak iktisap edildiği ileri sürülen çekin ödenen bedelinin istirdatı istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.Davacı tarafça, davacının keşidecisi olduğu, lehdarı ... Tic. Ltd.Şti olan ... Rize Şubesi'ne ait, ... çek nolu 27.02.2016 keşide tarihli, 5.560 TL bedelli çekin, lehdarına ... ile gönderildiği sırada kargoda çalındığı, rıza hilafına elden çıkan çekin lehdar adına sahte ciro ve imza ile tedavüle konularak davalı ... şirketinin eline geçtiği, çekin çalınması nedeniyle çek bedelinin lehdarına ayrıca ödendiği, Davalı ... tarafından İstanbul .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile keşideci ... , lehdar/ciranta ... TİC. LTD. ŞTİ. , ciranta ... TİC. LTD. ŞTİ. Aleyhine 04/03/2016 tarihinde 5.560,00 TL. Çek bedeli, 9,60 TL. İşlemiş faiz, 556,00 TL. Tazminat, 16,68 TL. Komisyon olmak üzere toplam: 6.142,28 TL. Alacağın tahsili talebiyle kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, davacı keşideci tarafından Rize İcra Dairesinin ... Talimat sayılı icra dosyasına 08/04/2016 tarihinde 5.668,50 TL. Ve İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasına ise 26/04/2016 tarihinde 2.039,24 TL. Para yatırıldığı Ve çalıntı çeke dayalı davalıya yapılan ödemelerin istirdadına karar verilmesi talep edilmiştir.Davalı şirketi temsilen ... 28/05/2018 tarihli duruşmada;''Bana sormuş olduğunuz keşidecisi ... olan ... Vize Şubesine ait 5.560,00 TL bedelli, 27/02/2016 tarihli çeki ...Ltd.Şti den ciro aldık, ...Ltd. Şti inşaat malzemesi alıp satar, bunun yanında ağır sanayi makineleri alıp satar, benim vekili olduğum ....Ltd.Şti' de tekstil ve plastik ham maddesi ile inşaat malzemesi satışı hususunda faaliyeti vardır, ... büyük bir ihtimalle inşaat malzemesi satmışızdır, buna ilişkin fatura mevcuttur, çekte satılan mal karşılığı alınmıştır, çeke dayalı olan malzemeyi biz Ocak başlarında büyük bir ihtimalle satmışızdır, çeki alırken de tahsilat makbuzu kesmiş olmamız lazım ve çeki bankaya sorduğumuzda karşılığı olmadığından bankaya sorması için şirket çalışanı olan ... cirolamış olduğumuz çeki bunun üzerine alıp icra takibine koyduk, açmış olduğumuz icra takibi de tüm çekte imzası görünenleri takibe dahil edip kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibi açtık, bilahare de tahsilatımızı yaptık, bizim çekin çalıntı veya kaybolduğuna ilişkin her hangi bir bilgimiz yoktur, iyi niyetli çek hamiliyiz,'' şeklinde beyanda bulunmuştur. İstanbul.... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasına dayanak ve davaya konu dosyaya ibraz edilmiş çek sureti incelendiğinde; ... Rize Şubesi'ne ait, ... çek nolu 27.02.2016 keşide tarihli, 5.560 TL bedelli çekin keşidecisinin ..., lehdar/ciranta ... TİC. LTD. ŞTİ. Ve sırasıyla diğer cirantaların ...TİC. LTD. ŞTİ, ... Ve ... olduğu, ... tarafından 29/02/2016 tarihinde bankaya ibraz edildiği ve ibraz tarihi itibariyle hesap bakiyesinin 0, 00 TL. Olduğu belirtilerek ödeme yapılamadığına dair banka kaşesinin basıldığı anlaşılmıştır. Davaya konu çekin kargo dağıtımı sırasında çalınması olayı ile ilgili davacı tarafından Rize CBS'ye müşteki sıfatıyla şikayette bulunulduğu, Rize CBS'nin 2016/1039 Soruşturma sayılı dosyasından 04/03/2016 tarihinde yetkisizlik kararı verilerek dosyanın Büyükçekmece CBS'ye gönderildiği, aynı hırsızlık eylemi ile ilgili ... Kargo çalışanı ... şikayeti üzerine Büyükçekmece CBS'nin 2016/3833 soruşturma sayılı dosyasından soruşturmanın olduğu, Büyükçekmece CBS'nin 2016/3833 soruşturma sayılı dosyasından 11/02/2016 tarihinde verilen kararla, yapılan tüm araştırmalara rağmen şüphelilerin tespit edilemediği gerekçesiyle dosyada daimi arama kararı verildiği, Rize CBS'den yetkisizlikle gönderilen dosyanın Büyükçekmece CBS'nin 2016/10988 Soruşturma sırasına kayıt edildiği ve 13/05/2016 tarihli birleştirme kararı ile Soruşturmaya eski kayıt olan 2016/3833 soruşturma numaralı evrak üzerinden devam olunmasına karar verildiği, birleştirme kararı verilen Büyükçekmece CBS'nin 2016/3833 soruşturma sayılı dosyasından daimi arama kararının devam ettiği anlaşılmıştır. 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde \"Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' Hükmü düzenlenmiştir. Bu madde uyarınca ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Somut olayda davacı keşideci olup, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin yetkili hamili olduğunu savunmuştur.Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin 2018/5363 Esas, 2018/7977 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, Davalı ... Firmasının yetkili hamil olması için ciro silsilesinde yer alan imzaların gerçek cirantalara ait olup olmadığını tahkik zorunluluğu bulunmayıp, 6102 sayılı TTK’nın 686. maddesi hükmüne göre, bu hususta, ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması yeterlidir. Dava konusu çekte mevcut ciro silsilesi içerisinde bu anlamda bir kopukluk bulunmadığı gibi, ciro silsilesinde ismi geçen lehtar ve cirantaların kaşe ve imzalarının sahte olduğunun tespiti bile davalının yetkili hamil olduğu gerçeğini değiştirmez. Emsal nitelikteki Yargıtay 11. HD'nin 2014/10768 Esas- 2014/20288 karar sayılı kararında da belirtildiği üzere, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur. Davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir. Çekin rıza dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin keşidecisi olduğu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir.Dava konusu çekde lehtar/ciranta olan dava dışı ...Tic Ltd Şti'nin imzasının sahte olması tek başına davalı tarafın, çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ve iktisapta ağır kusurlu olduğunu göstermez. Davalı tarafça çekin ticari ilişki kapsamında alacağa karşılık alındığı savunduğu, davacı tarafça, davalı tarafın çeki iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğuna dair bir delil sunulmadığı, ceza soruşturma dosyasında daimi arama kararı verildiği, soruşturma dosyasında Davalı ...Firması'nın davaya konu çeki kötü niyetle iktisap ettiğini gösterir bir emare bulunmadığı, davacı delil listesinde delil olarak çek iptali dava dosyası, ceza soruşturma dosyası, ihtiyati haciz kararının verildiği değişik iş dosyası, icra dosyası, bilirkişi incelemesini bildirdiği, başkaca delili olmadığı anlaşılmakla; Belirtilen nedenlerle, davalının davaya konu çeki kötü niyetle iktisap ettiğinin kanıtlanamadığı dosya kapsamından anlaşılmış olmakla; dava dosya içerisindeki bilgi ve belgelere göre, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından, mahkemenin kabul ve gerekçesine göre davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. Yukarıda açıklanan gerekçelerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60.TL istinaf karar harcından istinaf eden davacı tarafından peşin olarak yatırılan 132,00.TL harcın mahsubu ile bakiye 295,60.TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı varsa talep halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 28/03/2024 tarihinde HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.