T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2024/347
KARAR NO\t\t: 2024/679
KARAR TARİHİ\t: 21/03/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: İZMİR 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 29/01/2024 Tarihli Ara Karar
NUMARASI\t\t: 2023/764 Esas
DAVANIN KONUSU\t: Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) (Banka Teminat Mektubunun İadesi)
BAM KARAR TARİHİ\t: 21/03/2024
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 21/03/2024
İhtiyati tedbir kararının kaldırılmasına itiraz eden davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı kurum arasında 15.08.2018 - 13.08.2020 tarihleri arasında geçerli, \"730 gün süreli ... Bölge Müdürlüğü Hizmet Binası ve ... Müdürlüğüne Bağlı Verici İstasyonlarına 93 Silahlı Kimlik Kartlı Koruma ve Özel Güvenlik Hizmet Alımına Ait\" 2018/238804 İK numaralı sözleşmenin akdedildiğini, sözleşmeye istinaden davacı şirket tarafından davalı kuruma 825.500,00 TL bedelli kesin teminat mektubu verildiğini, ihale konusu iş kapsamında çalışan özel güvenlik görevlileri kayden davacı şirket işçisi olarak görünmekle birlikte emir ve talimatların asıl işveren sıfatıyla davalı kurumdan alındığını, işçilerin davacının ihale döneminden sonra da davalı kuruma ait işyerlerinde, değişen alt işverenler nezdinde çalışmaya devam ettiğini, davacı şirketin edim ve taahhütlerini sözleşmeye uygun şekilde yerine getirdiğini, ihale süresinin sona ermesinden sonra SGK'dan aldığı ilişiksiz belgesini davalı kuruma ibraz ettiğini, davalı kurum tarafından 19.01.2021 tarihli iş bitirme belgesinin davacıya verildiğini, iş bitirme belgesine göre kabul tarihinin 26.10.2020 olduğunu, teminat mektubunun iadesi için davalı kuruma başvuru yapıldığını, ancak teminat mektubunun iade edilmediğini, esasen davalı kurum işçisi olan, davalı kurumun emir ve talimatıyla mazot aktarım işini yapan özel güvenlik görevlisi ...'in davalı kurumu zarara uğrattığı iddia edilerek 05.01.2021 tarihli yazı ile 51.374,69 TL'nin ödenmesini talep edildiğini, haksız talebe 21.01.2021 tarihli yazı ile itiraz edildiğini, itiraza rağmen davalı kurum tarafından 51.374,69 TL'nin teminat mektubundan karşılanmasının bankadan istendiğini, talep davacı şirketi bankalar nezdinde ticari olarak zarara uğratacağından 51.374,69 TL'nin nakden ödemek zorunda kalındığını, teminat mektubunun iade edilmemesi üzerine davacı şirketin zararını azaltmak ve bankaya ödediği teminat komisyon miktarını düşürebilmek için 2021 yılında davalı kuruma dava konusu ... Bankası A.Ş.'nin 300.000,00 TL bedelli, 24.08.2021 tarihli, 077MW002099 numaralı teminat mektubunu verdiğini, 09.08.2022 tarihinde mektubun süresinin 31.08.2023 tarihine kadar uzatıldığını, davalı kurum tarafından 14.08.2023 tarihli yazı ile 300.000,00 TL bedelli teminat mektubunun süresi 31.08.2023 tarihinde sona ereceğinden asgari 400.000,00 TL olacak şekilde artırılarak nakit teminat yahut süresiz teminat mektubu verilmesi yahut mektup süresinin uzatılmasının istendiğini, 26.10.2020 tarihli ihaleye ilişkin SGK'dan alınan ilişkisiz belgesini ibraz ederek iş bitirme belgesini alan davacıya teminatın iadesi gerekirken teminat tutarının artırılması ve mektup süresinin uzatılmasının talep edilmesinin sözleşme ve mevzuata aykırı olduğunu, bu nedenle teminatın nakde çevrilmesinin önlenmesi için HMK 390/1. maddesi uyarınca ihtiyati tedbir talep edildiğini, İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/08/2023 tarihli 2023/169 D. İş sayılı kararı ile teminat mektubunun nakde çevrilmesinin tedbiren durdurulmasına karar verildiğini, davacı şirketin edimlerini sözleşmeye uygun şekilde yerine getirdiğini, teminat mektubunun iadesinin gerektiğini beyan ederek davanın kabulü ile 2018/238804 İK numaralı sözleşme nedeniyle davacı şirketin davalı kuruma borçlu olmadığının tespitine, 077MW002099 numaralı 300.000,00 TL bedelli teminat mektubunun davacıya iadesine karar verilmesini, aksi kanaatte davacı şirketin sorumlu olduğu miktarın tespiti ile birlikte ifa kuralı gözetilerek hüküm tesisini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep etmiştir.
MAHKEMECE: \"...,Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 35. maddesindeki atıf nedeniyle uygulanması gereken 4734 sayılı Yasanın 34/son maddesi \"... Her ne suretle olursa olsun idarece alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz.\" hükmü uyarınca davalı idarece alınan teminatların haczedilmesinin ve üzerine ihtiyati tedbir konulmasının mümkün olmaması nedeniyle ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
\"... Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla ve taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 35. maddesinde yapılan atıf nedeniyle uyuşmazlığa uygulanması gereken 4734 sayılı Yasa'nın 34/son maddesi uyarınca, davalı idarece alınan teminatların haczedilmesinin ve üzerine ihtiyati tedbir konulmasının mümkün olmamasına göre, ihtiyati tedbir isteyen davacı vekilinin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerekmiştir. ...\"
(Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 11/01/2018 tarihli, Esas No : 2017/1766 Karar No : 2018/25 sayılı ilamı)\" gerekçesi ile, -İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25.08.2023 tarihli 2023/169 D.İş sayılı ... Bankası A.Ş. .../... Şubesi'ne ait 77-MW002099 referans numaralı 300.000,00 TL bedelli teminat mektubunun nakde çevrilmesinin önlenmesi yönündeki ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına,\"şeklinde karar verilmiştir,
Mahkeme kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk derece mahkemesinin tedbirin kaldırılması yönündeki kararının gerekçesi ve neticesi itibariyle hatalı olduğu gibi müvekkilini büyük ölçüde zarara uğratacak nitelikte olduğunu, zira mahkemece \"4734 sayılı Yasanın 34/son maddesi '... Her ne suretle olursa olsun idarece alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz.' hükmü uyarınca davalı idarece alınan teminatların haczedilmesinin ve üzerine ihtiyati tedbir konulmasının mümkün olmaması\" gerekçesiyle ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına karar verildiğini, oysa ki 2954 sayılı ....n 47. Maddesi \"...nun her türlü alım, satım, hizmet, danışmanlık, yapım ve taşıma işleri ile bu hususlara ilişkin ihale işlemleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine tabi değildir.\" hükmünü havi olup bu itibarla davalı ...'nin ihale işlemlerinin Kamu İhale Kanununa tabi olmadığından, belirtilen Kanununa dayanarak tedbirin kaldırılmasına karar verilmesinin hatalı olduğunu, bununla birlikte davalının da gerek ihtiyati tedbire itiraz, gerekse cevap dilekçesinde 4734 sayılı Kanuna dayalı olarak hiçbir talepte bulunmadığını, dilekçelerinde -esasen sözleşme tarihinde yürürlükte olmayan- bir Yönetmeliğe atıf yapmakla yetindiğini, gerçekten davalı, ... (...) Satınalma Yönetmeliğinin 21/3 maddesine istinaden teminat üzerine ihtiyati tedbir konulamayacağını iddia ettiğini, ancak söz konusu yönetmelik incelendiğinde, hükümlerinin halen yürürlükte olan sözleşmeler ile ileride kurulacak sözleşmelere uygulanacağının anlaşıldığını, oysa ki somut olayda müvekkili ile davalı arasındaki ihale ilişkisi sona erdiği gibi ihale sözleşmesinin de 14.08.2018 tarihinde imzalandığını, davalının atıf yaptığı yönetmeliğin ise 15.09.2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanmış ve Yönetmeliğin 43. Maddesi uyarınca yayım tarihinde yürürlüğe girdiğini, bu noktada yürürlük tarihinden önce imzalanan ihale sözleşmesine, söz konusu yönetmelik hükümlerinin de tatbikinin mümkün olmadığının açık olduğunu, mahkemece, tedbir kararının mektubun nakde çevrilmesinin engellenmesine yönelik olduğunun nazara alınmadığını, menfaatler dengesinin gözetilmediğini, kamu kurumu olan davalı ... karşısında halihazırda güçsüz durumda olan müvekkilinin daha da mağdur olmasına sebebiyet verildiğini, yanlış kanun hükmününün uygulanmasına bağlı olarak mahkemece ihtiyati tedbirin şartlarının oluştuğunun da gözetilmediğini, taahhüdünü sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getiren müvekkilinin de SGK'dan aldığı ilişiksiz belgesini davalıya ibraz ettiğini, davalının da 19.01.2021 tarihli iş bitirme belgesini düzenleyerek müvekkiline verdiğini, nitekim davalının iş bitirme belgesine yönelik bir itirazının bulunmadığını beyanla ve açıkladıkları diğer nedenlerle davalı ..., 4734 sayılı Kanuna tabi olmadığından mahkemece bu Kanuna dayalı olarak tedbir kararının kaldırılmasının hatalı olduğunu, yanılgılı değerlendirmenin yanı sıra mahkemece mektubun nakde çevrilmesinin banka ile ilgili sonuçlarının nazara alınmadığını, müvekkilinin banka nezdinde sorun yaşayacağını, hatta kredilerinin geri çağrılacağını, icra takibine maruz kalabileceği hususlarının gözetilmediğinin açık olduğunu belirterek ilk derece mahkemesince verilen ihtiyati tedbirin kaldırılmasına yönelik ara kararının kaldırılmasına, ... Bankası A.Ş. .../... Şubesi'ne ait 77-MW002099 referans
numaralı 300.000,00 TL bedelli teminat mektubunun nakde çevrilmesinin önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Talep, teminat mektubunun iadesi için açılan davada teminat mektubunun nakde çevrilmesinin tedbiren önlenmesi istemine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 389/1. maddesinde, “Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir” hükmüne, aynı yasanın 390/1. maddesinde; “İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilebilir” hükmüne, aynı maddenin 2. fıkrasında ise, “Talep edenin haklarının derhal korunmasında zorunluluk bulunan hallerde, hakim karşı tarafı dinlemeden de tedbire karar verebilir” hükmüne yer verilmiştir.
Geçici hukuki korumalardan olan ihtiyati tedbire karar verilebilmesi için ihtiyati tedbire esas olan bir hakkın bulunması ve ihtiyati tedbirin bir sebebinin mevcut olması gerekir. Yargılama sırasında mevcut durumun değişmesi halinde hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması, hakkın elde edilmesinin tamamen imkansız hale gelmesi, gecikme sebebinin bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğması tehlikesi söz konusu olan hallerde ihtiyati tedbir sebebi var kabul edilmelidir. Görüldüğü üzere kanun koyucu bu konuda hakime oldukça geniş bir takdir alanı bırakmıştır. Ancak ihtiyati tedbire karar verilebilmesi için mutlaka bir tehlikenin veya zararın doğmuş olması veya halen var olması da aranmaz. Dava konusu hak veya şey bakımından ortaya çıkacak tehlike ve zararın önlenmesi için de her türlü tedbire karar verilebilir. Tedbir kararı verilebilmesi için davanın ispatına elverişli delil bulunması da zorunlu olmayıp, istekte haklı olma ihtimalinin mevcut olması yeterlidir.
HMK'nın ihtiyati tedbirle ilgili 390. maddesinin gerekçesinde geçici hukuki korumalarda ispat hususu üzerinde durulmuş, \"yaklaşık ispat\" kavramından bahsedilerek kabul edilmiştir. Yaklaşık ispat durumunda hakim, o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte, zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu gözardı etmez. Yaklaşık ispatta tam ispat aranmamakla beraber basit bir iddia da yeterli kabul edilemez. Karşı tarafı riskle karşı karşıya bırakacak veya onun ticari hayatını ya da yaşantısını zora sokacak nitelikte verilecek tedbir kararının amacına uygun düşeceğinin kabulüne olanak bulunmamaktadır. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.
Mahkeme tedbire konu olan mal veya hakkın muhafaza altına alınması veya bir yediemine tevdii ya da bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı önleyecek her türlü tedbire karar verebilir. (HMK 391/1.md.)
HMK.nun 392/1. maddesinde; \"ihtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep, resmî belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa, mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına da karar verebilir\" hükmü yer almaktadır.
... Kanunu \" Madde 47 - (Değişik madde : 09.07.2018 -703 S.K.H.K./95. md)
...nun her türlü alım, satım, hizmet, danışmanlık, yapım ve taşıma işleri ile bu hususlara ilişkin ihale işlemleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine tabi değildir. Bu iş ve işlemler yönetmelik ile düzenlenir.
(09.07.2018 tarihli ve 30473 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 703 Sayılı KHK' nın 95.maddesi ile değiştirilen başlık ve madde metni:
Madde 47 - ...nun alım, satım, hizmet, yapım ve taşıma işleri ile bu hususlara ilişkin ihale işlemleri bir yönetmelik ile düzenlenir.)\" şeklindedir.
... (...) Satınalma Yönetmeliği'nin (Resmi Gazete Tarihi : 15.09.2018) 21/(3). Maddesi \"Teminatlar, teminat olarak kabul edilen diğer değerlerle değiştirilebilir. Her ne suretle olursa olsun, Kurumca alınan teminatlar haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz.\"
42 – (1). Maddesi \" Bu Yönetmelik yürürlüğe girdiği tarihten önce ihale/doğrudan temin onayı alınmış tüm işlemler; ilgili mevzuatı çerçevesinde sonuçlandırılır.\" şeklinde düzenlenmiştir.
İhtiyati tedbir istemine konu teminat mektubu ihale kapsamında davalı idareye verilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 34'üncü maddesinin son fıkrasında “Her ne suretle olursa olsun İdarece alınan teminatlar haczedilemez, üzerine ihtiyati tedbir konulamaz” şeklindeki herhangi bir ayrım yapmaksızın teminat mektuplarının paraya çevrilmesinin ihtiyati tedbir yolu ile durdurulamayacağı yönünde emredici hüküm bulunduğu, ... Kanununun 47. Maddesindeki değişiklik ile sonrası düzenlenen yönetmeliğin 21/3 maddesinde de aynı yönde düzenleme bulunduğu dikkate alındığında, mahkemenin teminat mektubunun paraya çevrilmesinin durdurulması yönündeki ihtiyati tedbirin kaldırılmasına ilişkin ara kararında isabetsizlik bulunmamaktadır.
Dosyadaki belgelere, ara kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle ara kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına göre, kanunun olaya uygulanmasında hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, inceleme konusu ara kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:
1-İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 29/01/2024 tarih, 2023/764 Esas sayılı dosyasında ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına ilişkin olarak verilen karar usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına itiraz eden davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-İhtiyati tedbire itiraz eden davacı tarafından yapılan istinaf masrafının üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
5-İstinaf yargılamasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda; HMK'nın 362/1-f maddesi gereğince oy birliği ile kesin olmak üzere karar verildi. 21/03/2024