T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ADANA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
9. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2021/67
KARAR NO\t: 2024/437
KARAR TARİHİ\t: 18/03/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
BAŞKAN\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
ÜYE\t\t: ... (...)
KATİP\t\t: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 22/10/2020
NUMARASI\t\t: ... ESAS - ... KARAR
DAVACI\t: ...-V.D....-...
VEKİLİ\t: Av. ... - [... ] UETS
DAVALI\t: ... -V.D.:... ...
VEKİLİ\t: Av. ... - [... ] UETS
DAVA\t: Menfi Tespit
İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 18/03/2024
YAZIM TARİHİ : ...
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/10/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
İDDİA VE SAVUNMANIN ÖZETİ :
Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkiline karşı, davalı şirket adına önce ... İcra Dairesi'nin ... Esas dosyası ile iş bu dosya yönünden verilen yetkisizlik kararı neticesinde Adana'ya gelmekle buradan da .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını bu dosya üzerinden Kambiyo Senetlerine Mahsus Takip Taleplerinde Ödeme Emri düzenlenerek tebliğ edildiğini, müvekkili şirketin mobilya perakende satış işi ile iştigal etmekteyken bu bağlamda imalatçı firma olan davalı firma ile ticari ilişki içerisine girdiğini, bu süreçte davalıya önden peşin nakit yahut para yerine geçen çek vererek bağlantı kurmakta ve bu verdiği para yahut çeklerin karşılığı talep ettiği ürünlerin kendisine gönderilmesini beklemekte olduğunu, ülkemizde genel çalışma alışkanlıklarının bu şekilde olup, önden ödeme yerine geçen çek yahut nakit para verildiği, müteakiben de sipariş edilen ürünlerin alıcısına gönderildiğini bu çerçevede davalıya daha henüz teslim almadığı ürünlerin bedelini ödediğini, iş bu dava konusu takibe dayanak çeklerde davalıya yine aynı şekilde bağlantı çeki olarak verildiğini ancak ürünlerin müvekkiline gelmediğini bu nedenle iş bu çeklerin karşılığı borç bulunmadığını, davalı ile müvekkili davacı arasında yer alan ticari iş kabul edilen tüm bu hususların tarafların ticari defter ve belgeleri ile anlaşılabileceğini, davalı firmanın daha ilk takip sürecinde ve devamında müvekkili şirkete ait olan ve kendince ait olduğunu düşündüğü bir çok adrese fiilen hacze geldiği ve gelmeye devam etmekte olduğunu, karşılıksız çek keşide etmekten dava açmakta, ceza çıkarmakta ve her geçen gün müvekkili şirketin mağduriyetini arttırdığını, açıkça kötüniyetli olduğunu bu nedenle kötü niyet tazminatına mahkum edilmesi gerektiğini, anlatılan nedenlerle müvekkilinin takip dayanağı çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine, kötü niyetli davalının takip tutarının %20'sinden aşağı olmamak kaydıyla müvekkiline tazminat ödemeye mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile; çeklerin illetten mücerret olduğunu, tek başına borç kaynağı olduğunu, çekin niteliği itibariyle temel borç ilişkisinden bağımsız olduğunu, dava konusu fatura ve cari hesap borcuna ilişkin olmadığından ticari defterlerin incelenmesine yönelik taleplere muvafakatlarının bulunmadığını, alacaklı olduklarına dair başkaca bir delil sunmalarına gerek olmadığını, davacının iddiasını yazılı delille ispatlaması gerektiğini bu nedenle davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/10/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile; davanın kısmen kabulü ile, davacının davaya dayanak olarak gösterilen; 31/05/2018 keşide tarihli, 40.000,00 TL bedelli ... seri nolu, çek gereğince davalıya borçlu olmadığının tespitine, 31/03/2018 keşide tarihli, 40.000,00 TL bedelli ... seri nolu, çek gereğince davalıya borçlu olmadığının tespitine, 28/02/2018 keşide tarihli, 40.000,00 TL bedelli ... seri nolu, çek gereğince davalıya borçlu olmadığının tespitine, 28/04/2018 keşide tarihli, 40.000,00 TL bedelli ... seri nolu, çek gereğince davalıya borçlu olmadığının tespitine, 30/06/2018 keşide tarihli, 45.000,00 TL bedelli ... seri nolu, çek gereğince davalıya borçlu olmadığının tespitine, 31/07/2018 keşide tarihli, 45.000,00 TL bedelli ... seri nolu, çek gereğince davalıya 33.003,91 TL borçlu olmadığının tespitine karar verildiği anlaşılmıştır.
DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ \t :
Davalı vekili istinaf talebi ile; mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, kararın davanın kısmen kabul ve kabule bağlı olarak müvekkili aleyhine hükmedilen yargılama giderleri bakımından hukuka ve yerleşik Yargıtay kararlarına aykırı olup kaldırılması ve davanın tamamen reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusunun kambiyo senetleri olması nedeniyle tarafların ticari defterleri incelenerek ticari defterlerdeki kayıtlar esas alınarak kurulan hükmün kaldırılması gerektiğini, davacının sipariş edilen ürünlerin gönderilmediğinin iddia edildiği, dava konusu kayıtsız şartsız borç ikrarı içeren, temel ilişkiden bağımsız, kambiyo vasfına haiz 6 adet çek olduğunu, davanın niteliği gereği ticari defterlerin incelenmemesi gerektiğini, Yargıtay kararlarında da ticari satış sözleşmelerinde mal bedeli olarak çek verilmesi, satışın peşin satış olduğu, edimlerin aynı anda ifa edildiği ve malın da teslim edildiğinin kabulünün gerektirdiğinin belirtildiğini, anlatılan nedenlerle mahkemece verilen kararın kaldırılarak, davanın tamamen reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar sayılı dosyası.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE :
Dava, çeke dayalı olarak açılmış menfi tespit davasıdır.
Davacı vekili tarafından dava dilekçesinde, davalı şirket tarafından müvekkili aleyhine başlatılan ....İcra Dairesi'nin ... E. Sayılı icra takibinin dayanağını oluşturan 6 adet çekin müvekkili şirketçe davalıya aralarındaki ticari ilişki kapsamında mobilya ürünü için önden ödeme yerine geçecek şekilde bağlantı çeki olarak verildiği, ancak davalının ürünleri teslim etmediğinden bahisle davalıya borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili, çekin kambiyo vasfını haiz olup taraflar arasındaki temel ilişkiden bağımsız olduğu, kambiyo senetlerinin ticari defterlere kaydının zorunlu olmadığı, taraflar arasındaki cari hesap, açık hesap veya fatura alacağı olmadığından ticari defterlerin incelenmesine muvafakatlarının bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, işbu karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davaya esas teşkil eden çeklerin, mal teslimi yapılmaması nedeniyle bedelsiz kalıp kalmadığı, davacının bu çekler nedeniyle davalıya borcunun bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 207.maddesinde, satış sözleşmesi tanımlandıktan sonra sözleşmeyle aksi kararlaştırılmadıkça veya aksine bir âdet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlü olduğu düzenlemesine yer verilmiştir.
Çek bir ödeme vasıtası olup, kural olarak mevcut bir borcun tasfiyesine yönelik olarak verildiğinin kabulü gerekir. TBK'nun 207. maddesi uyarınca aslolan peşin satıştır; peşin satışta malın ve bedelinin aynı anda verildiği kabul edilmelidir. Davacı taraf, belirtilen kuralların aksini iddia ederek davalıya verilen çekler karşılığında kendilerine malın teslim edilmediğini, başka bir anlatımla çeklerin avans karşılığı verildiğini ileri sürdüklerine göre bu iddialarını usulüne uygun delillerle kanıtlamalıdır.
Mahkemece, tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yaptırılmak suretiyle mali müşavir bilirkişilerden alınan bilirkişi raporlarından, uyuşmazlık konusu 6 adet çekin tümünün davacı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, buna karşılık davalı şirketin ticari defterlerinde uyuşmazlık konusu çeklerden 2 adedinin 101 Alınan Çekler Hesabı'nda kayıtlı olduğu, bu çeklerden 28.02.2018 keşide tarihli ve 40.000,00 TL bedelli ... seri no'lu çekin ... no'lu Şubat Vadeli Alınan Çekler Hesabı'nda ve 31.05.2018 keşide tarihli ve 40.000,00 TL bedelli ... seri no'lu çekin ise ... no'lu Şubat Vadeli Alınan Çekler Hesabı'nda kayıtlı olduğu, diğer çeklerin davalının ticari kayıtlarında yer almadığı anlaşılmaktadır.
Yine, davalı şirketin ticari defter ve belgelerinin incelenmesine ilişkin 14.01.020 havale tarihli bilirkişi raporunda, 2017 yılı ticari defterlerinde davacı şirketten alacaklarını takip ettiği ... no'lu hesabın 31.12.2017 tarihi itibariyle 16.963,66 TL alacak bakiyesi verdiği, bir başka anlatımla davalı şirketin davacı şirketten 2017 yılı sonunda ticari alacağı olmayıp bilakis 16.963,66 TL borcunun bulunduğu, aynı şekilde 2018 yılı ticari defterlerindeki ... no'lu Alıcılar Hesabı'nın 31.12.2018 tarihinde bu defa 63.688,39 TL alacak bakiyesi verdiği, bir başka anlatımla davalı şirketin davacı şirketten alacaklarını takip etmiş olduğu hesabın vermiş olduğu alacak bakiyesinden davalı şirketin davacı şirketten alacağı olmayıp bilakis 63.688,39 TL borcunun bulunduğu, 120 Alıcılar Hesabı'nın aktif karakterli bir hesap olup her zaman borç bakiyesi vermesi gerektiği, bu şekilde ... no'lu Alıcılar Hesabındaki gibi ters bakiye veren tutarın yıl sonlarında ... no'lu Alınan Sipariş Avansları Hesabı'na virman edilmesi gerektiği, davalının ticari defterlerinde de virman işleminin yapılmış olduğu, buna göre davalı şirketin ticari defterlerinde davacı şirket ile aralarındaki ticari ilişkiye dair kayıtlarda davacı şirketin sipariş avansının bulunduğunun tespit edildiği belirtilmiştir.
Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda yapılan değerlendirmede, uyuşmazlık konusu çeklerin davalı şirkete avans olarak verildiğini ileri süren davacı şirketçe bu iddiasını ispat açısından her hangi bir yazılı delil sunulmadığı, davacı şirketin ticari defterlerinde söz konusu çeklerin avans olarak verildiği kayıtlı ise de bu hususun kambiyo senetlerinin mücerretliği ilkesi karşısında davalıya karşı hüküm ifade etmediği, ancak davalı şirketin 2017 ve 2018 yıllarına ilişkin ticari defterlerindeki sipariş avansı kayıtlarından taraflar arasında davacı şirketin davalıya avans ödemesi yapması ve davalı şirketin de bu avansa karşılık daha sonra mal teslim etmesi konusunda bir uygulama bulunduğu anlaşılmakta olup bu yönüyle davalı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı 2 adet çekin davalıya avans verilip verilmediği hususu üzerinde durulması ve bu konuda mali müşavir bilirkişiden ek rapor alınıp soncuna göre karar verilmesi gerekirken davaya konu çeklerin tümünün avans çeki olarak verildiğinin kabul edilmesi doğru olmamış, davalı vekilinin istinaf başvurusu bu sebeple yerinde görülmüştür.
Kabule göre de, menfi tespit davasında, davanın kısmen kabulü halinde davanın kabul edilen kısmı bakımından olumsuz tespit hükmü kurulmasıyla yetinilmesi gerekirken, bunun yanında davacının borçlu olduğu anlaşılan kısım yönünden ayrıca olumlu tespit hükmü kurulması da isabetli olmamıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, tüm deliller toplanarak sonucuna göre karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :
1)-Davalı vekili tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/10/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2)-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/10/2020 tarih ve ... Esas, ... Karar
sayılı kararının HMK'nin 353/1-a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3)-Dava dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,
4)-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davalıdan peşin alınan 4.064,51.TL istinaf karar harcının kararın kesinleşmesi ile talep halinde davalıya İADESİNE,
5)-İstinaf eden davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin esas hüküm ile birlikte İlk Derece Mahkemesince karara BAĞLANMASINA,
6)-6100 Sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesi'ne İADESİNE,
7)-İstinaf incelemesi dosya üzerinden yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
8)-6100 sayılı HMK'nin 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle İlk Derece Mahkemesince taraf vekillerine TEBLİĞİNE,
Dair, 6100 sayılı HMK'nin 353/1-a/6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda kesin olmak üzere 18/03/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
\t\t\t\t
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Üye
...
¸e-imzalıdır
...
Katip
...
¸e-imzalıdır