T.C. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21.Hukuk Dairesi 2024/201 Esas 2024/324 Karar
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
21.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2024/201
KARAR NO\t: 2024/324
TÜRK MİLLETİ ADINA
KARAR
BAŞKAN\t\t: ...\t ...
ÜYE\t\t: ... \t ...
ÜYE \t\t: ...\t\t ...
KATİP\t\t: ...\t...
İNCELENEN DOSYANIN\t
MAHKEMESİ\t: Ankara Batı ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 18/01/2024
NUMARASI\t\t: 2023/903 Esas 2024/57 Karar
TALEP EDEN \t:
VEKİLLERİ
KARŞI TARAF\t: HASIMSIZ
TALEP\t: Zayi Belgesi Verilmesi
TALEP TARİHİ\t: 30/08/2023
KARAR TARİHİ\t: 28/02/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH\t: 28/02/2024
Taraflar arasındaki Zayi Belgesi Verilmesi istemine ilişkin çekişmesiz yargı işinin yargılanması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
\tTALEP
\tTalep eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkilİ şirketin ... vergi kimlik numarası ile yukarıda yer alan adreste aktif olarak (pompa imalatı ) ticari faaliyetine devam ettiğini, müvekkilinin yasalar gereği defterlerini elektronik ortamda tuttuğunu, müvekkili şirketin muhasebe kayıtları web tabanlı/ ... isimli muhasebe yazılım programında tutulduğunu, tutulan kayıtların bu program aracılığıyla Gelir İdaresi Başkanlığı Sistemine elektronik olarak aktarıldığını, müvekkili şirkete ait e-defter beratları ellerinde ve Gelir İdaresi Başkanlığı sisteminde olmasına rağmen e-defter verileri, verilerinin (yevmiye ve kebir defteri ) bulunduğu bilgisayara Criptolocker virüsü girmesinden dolayı silindiğini, silinen verilerin kurtarılması için gerekli çalışmalar teknik ve bilişim şirketi tarafından yapıldığını ancak şirkete ait 07-08-09-10-11-12/ 2021 aylarına ait e-defter verileri tüm çabalara rağmen kurtarılamadığını, destek alınan teknik ve bilişim şirketinin müvekkili şirketin bilgisayar sunucusuna Criptolocker virüsü girerek, istemi etkisiz hale getirdiği, bir hafta üzerinde çalışmalarına rağmen Criptolocker virüsünü çözemedikleri, Cryptolocker virüsünün birçok türevinin olduğu, ayrıca saldırganların her bir bilgisayar için farklı anahtarlara sahip virüsler ürettiği, bu nedenle virüsün şifrelediği dosyaların çözülmesi için bir çözücü yazılım üretilmesi de mümkün olmadığı, dolayısı ile şifrenin çözülmesinin günümüz şartlarında şifre anahtarını bilmeden mümkün olmadığı, Criptolockerin aktif dosyaya müdahale edemeden kurtarabildikleri verileri sisteme yükleyerek kullanıma açtıkları, ancak diğer dosya ve klasörlerin virüsün etkisinde kaldığı, açıklanan sebeplerden dolayı firmanın 07-08-09-10-11-12/ 2021 aylarına ait Elektronik defter verileri ve diğer verilerini kurtaramadıklarını belirttiğini, muhasebe kayıtlarının tutulduğu veri tabanında herhangi bir kayıp olmadığı için buradan e-defter kayıtları tekrar oluşturulabileceğini, ancak bunun için Gelir İdaresi Başkanlığının berat dosyalarını silmesi gerektiğini, bilgisayarda yaşanan sorunun müvekkilinin iradesi dışında gerçekleştiğini, durumun Gelir İdaresi Başkanlığının ilgili birimlerine şifahen aktarıldığını, mahkemeden zayii belgesi alınarak sunulmasının talep edildiğini iddia ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkili şirketin 07-08-09-10-11-12/ 2021 aylarına ait e-defter verilerinin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.
\t\t\t CEVAP
\tTalep hasımsız olarak istenilmiştir.
\tİLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
\tMahkemece, talep edenin e defter kullanımına geçtikten sonra, tebliğin 4.4.1 maddesi uyarınca elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanmasının zorunlu olduğu, Gelir İdaresi Başkanlığından gönderilen 29/12/2023 tarihli cevabi yazıda,2021/07-12 dönemlerine ait e-Defter ve Berat Dosyalarının ikincil kopyalarını GİB saklama sistemine aktarmadığı tespit edilmiş olup e-Defter uygulamasına yüklenen 2021/07-12 dönemlerine ait e- Defter berat dosyaları ile e-Belgeleri yazımız ekinde gönderildiği,defter beratlarının yazı ekinde elektronik dosya olarak gönderildiği belirtilmiş olup buna göre sisteme yüklenen 07-12/2021 dönemlerine ilişkin e-defter beratlarının zayi olmadığı gerekçeleriyle istemin reddine karar verilmiştir.
\tİSTİNAF SEBEPLERİ
\tTalep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin defter ve kayıtları elektronik ortamda, web tabanlı/ ... isimli muhasebe yazılım programında tutulmakta olduğunu, tutulan bu kayıtlar ise yasalar gereği bu program aracılığıyla Gelir İdaresi Başkanlığı Sistemine elektronik olarak aktarılmakta ve sistem tarafından yasal defterlerin aktarıldığına dair onaylı e-defter beratları verildiğini, müvekkili kurum 07-08-09-10-11-12/ 2021 dönemlerine ait e-defter kayıtlarını Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine aktarmış ve kayıtların aktarıldığına dair ilgili Başkanlıkça onaylı e-defter beratları verildiğini, kayıt ve belgeler ile Gelir İdaresi Başkanlığına gönderilen e-defter verilerinin yasal mevzuat karşısındaki öneminin farkında olan müvekkil kurum ilgili verileri muhafaza ettiği bilgisayarlarında antivirüs vb tüm tedbirleri almasına rağmen, alanında uzman bilişim şirketinin raporunda da ifade ettiği üzere bilgisayara çok etkili Criptolocker adlı virüs girmiş ve bilişim şirketinin kayıtlarını sildiğini, müvekkili şirket yasal kayıtlarının önemi ve ehemmiyetine istinaden bilgisayar sistemine giren virüsün tespit edilip, temizlenmesi için alanında uzman teknik ve bilişim şirketinden destek alındığını, ilgili şirketin müvekkil şirketin bilgisayar sunucusuna Criptolocker virüsü girdiğini ifade ettiğini ve bilgisayarlar üzerinde bir haftadan fazla bir süreyle çalışmalarına rağmen Criptolocker virüsünü çözemediklerini, Cryptolocker virüsünün birçok türevinin olduğunu, saldırganların her bir bilgisayar için farklı anahtarlara sahip virüsler ürettiğini, bu nedenle virüsün dosyaları şifrelediğini, şifrenin çözülmesinin günümüz şartlarında şifre anahtarını bilmeden mümkün olmadığını, bu nedenle müvekkil kurumun 07-08-09-10-11-12/ 2021 yılına ait Elektronik defter verileri ve diğer verilerini kurtaramadıklarını ortaya koyan ekte yer alan raporu hazırlayarak müvekkil kuruma verdiklerini, muhasebe kayıtlarının tutulduğu veri tabanında herhangi bir kayıp olmadığı için buradan e-defter kayıtları tekrar oluşturulabileceğini, ancak bunun için Gelir İdaresi Başkanlığının berat dosyalarını silmesi gerektiğini, bilgisayarda yaşanan sorunun müvekkilin iradesi dışında gerçekleşmiş bir sorun olduğunu ve hayatın olağan akışında herkesin başına gelebilen bir olay olduğunu, ilk derece mahkemesince müvekkil kurumun defter ve belgelerin korunması için gerekli dikkat ve ihtimamı göstermemiş olduğuna ilişkin gerekçe yazılmış ise de, müvekkil kurumun iddianın tersi ticari sır, veri güvenliği vb birçok nedenle bilgisayarlarında antivirüs vb birçok yöntemle güvenlik tedbirini azami ölçüde aldığını, ancak alanında uzman ve yetkin/etkin mühendisleri barındıran bilişim şirketinin 1 hafta gibi uzun bir süre virisün tespiti ve temizlenmesi için yaptığı çalışma neticesinde hangi tedbiri alınırsa alınsın, hangi antivirisü kullanılırsa kullanılsın bu tür virüslerin engellenemeyeceğine dair tespitte bulunmuş ve bu durumu ifade eden tespit raporu düzenlendiğini, bu durumun müvekkili kurumun zararlı virüslerin bilgisayarına buluşmasını engellemek için basiretli tacir sıfatıyla bilişim alanında tüm tedbirleri aldığını ancak elinde olmayan nedenlere virüsün bulaştığını ve yasal defter kayıtlarının silindiğini gösterdiğini, diğer taraftan Mahkemece, Gelir İdaresi Başkanlığından alınan yazıda e-defter kayıtlarının sisteme yüklendiği ve e-defter beratlarının alındığı, e- belgelerin yazı ekinde elektronik dosya olarak alındığına ilişkin gerekçe yazılmış ise de, bu durumun da iddialarını güçlendirdiğini, müvekkili kurumun esasında e-defter kayıtlarının Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklendiğini ve ilgili idarece bu kayıtların yüklendiğine dair e- defter beratları mükellef kuruma verildiğini, sisteme yüklenen yasal veriler baz alınarak tüm yasal beyanname ve bildirimler Gelir İdaresi Başkanlığına bildirildiğini, sonrasında ikincil nüshaların sisteme yükleme zorunluluğu getirildiğini, ancak müvekkil kurumun bilgisayarlarına giren virüs nedeniyle ilgili kayıtlar silindiği için bu kayıtlar sisteme yüklenmeye çalışıldığı halde yüklenemediğini, mahkeme Başkanlığına sundukları e-defter beratlarından da görüleceği üzere beratların zayi olmadığını, beratların oluşmasına neden olan yasal kayıtların virüs nedeniyle zayi olduğunu, bu nedenle Mahkeme Başkanlığınca verilen kararın gerekçesinin müvekkili kurumun talep ettiği zayi belgesinin gerekçesiyle uyumlu olmadığını, ayrıca talep edilen husus vergi ziyaına neden olmayan, müvekkili kurumda maliye idaresinin izin verdiği ... programında mevcut, yasal beyannameleriyle beyan ettiği vergi ve matrahlarıyla uyumlu verilerin sadece usulen Gelir İdaresi Başkanlığının sistemlerinden silinip tekrar yüklenmesi için gerekli zayi belgesi verilmesini engelleyecek bir durumun da olmadığını bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.
\tHUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
\tTalep, TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca e-defter verilerinin zayi olduğunun tespitine ve zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
\t6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;
\t6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; \"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.
\t30923 Sayılı Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7.1. maddesinde de \"E-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen \"mücbir sebep\" halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir. Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-defter uygulama kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulaması aracılığıyla başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için başkanlık tarafından yazılı izin verilir.\" hükmünü içermektedir.
\tAynı Tebliğin \"e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı\" başlıklı 4.4. Maddesinin 1-e bendinde ise\" e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-Defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. e-Defter ve beratların teknik yeterliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta saklama izni verilen özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde muhafaza usulü ile muhafaza edilmesi sürecinde e-Defter uygulamasına dâhil olan mükellefler ve özel entegratörler tarafından uyulması gereken genel, gizlilik ve güvenliğe ilişkin usul ve esaslar, Başkanlık tarafından hazırlanarak edefter.gov.tr adresinde yayımlanan “e-Defter Saklama Kılavuzu”nda açıklanır. e-Defter ve berat dosyalarına ait ikincil kopyalarının bu fıkra uyarınca muhafazası için gerekli yükleme işlemlerinde bu Tebliğin (4.3.4) numaralı fıkrasında belirtilen süreler dikkate alınır.\" düzenlemesi yer almaktadır.
\tAynı tebliğin \"7.Diğer Hususlar\" başlıklı 7.8.maddesinde ise \"elektronik ortamda oluşturulması, kaydedilmesi, muhafazası ve ibrazına izin verilen defterler ile defterlerle ilişkili muhasebe fişlerinin ve berat dosyalarının elektronik ortamda oluşturulmasına ilişkin standartlar, teknik ve uygulama kılavuzu ile e-defter uygulamasına diğer kurallar e-defter.gov.tr adresinde duyurulur.\" açıklamalarına yer verilmiştir.
\tYukarıda yer verilen düzenlemeler çerçevesinde e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının Gelir İdaresi Başkanlığının bilgi işlem sistemlerinde saklanmasına ilişkin usul ve esaslar bu kılavuzun konusunu oluşturmaktadır.
\tTalep konusu 2021 yılı 07-08-09-10-11-12. aylarına ait dönemde yürürlükte bulunan E-Defter Saklama ve Kullanma Kılavuzu, Versiyon 1.2.'nin \"E-Defter Ve Berat Dosyalarının GİB Sistemlerine Aktarım Zamanı\" başlıklı 4.maddesinde 2020/Ocak ve müteakip dönemler e- defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının Gelir İdaresi Başkanlığı'nın bilgi işlem sistemlerine aktarım zamanı belirlenmiş olup buna göre 2020 Ocak-Şubat-Mart aylarına ilişkin ikincil kopyalarının 12 Şubat 2021'e kadar, 2020 Nisan-Mayıs-Haziran aylarına ilişkin ikincil kopyalarının 15 Şubat 2021'e kadar,2020 Temmuz-Ağustos-Eylül aylarına ilişkin ikincil kopyalarının 15 Mart 2021'e kadar, 2020 Ekim-Kasım-Aralık aylarına ilişkin ikincil kopyalarının 17 Mayıs 2021'e kadar sisteme aktarılması gereklidir.
\tBu durumda, davacının e-defter kullanımına geçtikten sonra, tebliğin 4.4.1 maddesi uyarınca elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanmasının zorunlu olduğu, Gelir İdaresi Başkanlığından gönderilen 29/12/2023 tarihli cevabi yazıdan davacının 2021/07-12 dönemlerine ait e-Defter ve Berat Dosyalarının ikincil kopyalarını GİB saklama sistemine aktarmadığı anlaşılmakta olup, davacının talep konusu 2021 yılı 07-08-09-10-11-12. aylarına ait dönemde yürürlükte bulunan E-Defter Saklama ve Kullanma Kılavuzu, Versiyon 1.2.'nin \"E-Defter Ve Berat Dosyalarının GİB Sistemlerine Aktarım Zamanı\" başlıklı 4.maddesinde belirtilen sürelerde ikincil kopyaları sisteme aktarmadığı gözetilerek istemin bu gerekçe ile reddi gerekirken yazılı gerekçeyle reddin isabetli olmadığından ilk derece mahkemesi kararının gerekçe yönünden kaldırılarak davanın değişik gerekçe ile reddine karar vermek gerekmiştir.
\tTüm bu nedenlerle talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının gerekçe yönünden kaldırılmasına ve davanın reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
\tHÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
\tA)1-Talep eden vekilinin istinaf başvurusunun gerekçe yönünden KABULÜNE,
\t2- Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/01/2024 tarih ve 2023/903 Esas 2024/57 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/(1)-b.2. maddesi gereğince gerekçe yönünden KALDIRILMASINA,
\tB)1-Zayi belgesi verilmesi isteminin REDDİNE,
\t2-Alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL harcın talep edenden tahsili ile hazineye gelir kaydına,
\t3-Talep eden tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
\t4-Kullanılmayan bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
\tC)1-İstinafa başvuran tarafından yatırılan 427,60 TL istinaf maktu karar harcının kararın kesinleşmesi ve talep halinde yatırana iadesine,
\t2-İstinafa başvuran tarafından yapılan istinaf giderinin üzerinde bırakılmasına,
\t Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde HMK'nun 362/(1).ç maddesi gereğince kesin olmak üzere talep edenin yokluğunda dosya üzerinden oy birliği ile karar verildi. 28/02/2024
Başkan- ... Üye - ... Üye - ...\t Zabıt Katibi -...
... ... ... \t...
Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine göre UYAP sistemi üzerinden elektronik imza ile imzalanmıştır.