T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/122
KARAR NO: 2024/295
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 02.07.2019
NUMARASI: 2017/266 E. - 2019/705 K.
DAVA: Menfi tespit- Tazminat (Ticari satımdan kaynaklı)
Mahkememiz Dosyası İle Birleşen İstanbul 1 Atm'nin 2018/64 Esas, 2018/69 Karar sayılı
01.02.2018 Tarihli Dosyasında;
DAVA: |Menfi Tespit
Taraflar arasındaki asıl ve birleşen davaların ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda asıl ve birleşen davaların reddine dair verilen hükme karşı, asıl ve birleşen davalarda davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı şirketten satın aldığı ürünün tarafına, yaptığı ödemelere göre eksik teslim ettiğini, davalı şirket tarafından aleyhine İstanbul ... İcra müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında, tarafına fatura ile 20.819,68 TL tutarında satış yapmasına, kalan 27.680,32 TL bakiyeyi ürün olarak ya da nakit olarak vermemesine rağmen 26.223,43 TL asıl alacak ve ferilerinin tahsilinin talep edildiğini iddia ederek, devam eden takibin durdurulmasına, davalı şirketin teslim etmediği üründen dolayı uğradığı maddi ticari zararın hesaplanarak tahsilini karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili savunmasında özetle; Müvekkilinin davacı taraftan ... Bankası Alanya Şubesinin 48.500.00 TL tutarındaki çeki davacıya mal satmak üzere aldığını, çekin gününde ödenmediğini, bunun üzerine İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile takip başlattıklarını, müvekkilinin alacağının likit olduğunu savunarak, davanın reddi ile davacı tarafın %20'den az olmamak üzere tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞTİRİLEN İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2018/64 ESAS, 2018/69 KARAR SAYILI DOSYASINDA; Davacı dava dilekçesinde özetle; Rusya'nın Sibirya bölgesinden kereste ithalatına yeni başlamış iken Rusya Federasyonu arasında yaşanan 24.11.2015 tarihindeki uçak krizi gerekçe gösteren aracı firmanın siparişinin yapıldığını, bedelinin ödendiğini ancak ürünlerin teslim edilmediğini, Amerikan Kapı İmalatı için kullanılan ithal Ladin kereste alımı için davalı firmaya teslim edildiğini, davalı tarafın toplamda 48.500,00 TL değerinde ürün vereceğini taahhüt ederek çek bordrosu ile davalı tarafa alacak kaydedildiğini, davalı şirketin Kocaeli Gebze'de mukim kereste deposundan aynı gün 30.04.2016 tarihinde 28.230 m3 ürünün fatura karşılığında teslim edildiğini, kalan bakiyenin davalınını alabileceğini taahhüt ettiğini, borcunun olmadığını savunarak ,davalı tarafça İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında devam eden takibin durdurulmasını, davalı aleyhine % 20 kötü niyet tazminatına karar verilmesini ve dosyanın İstanbul 3. ATM'nin 2017/266 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekiline birleştirme kararı tebliğ edilmiştir. Davacı, 27.11.2018 havale tarihi dilekçe ile; asıl ve birleşen davaları ıslah ettiğini belirterek, davanın kaynağının Rusya'nın Sibirya bölgesinde Sibirya Çamı ithalatına başlanmış iken 24.11.2015 tarihinde uçak krizine müteakip yaşanan hadise nedeniyle aracı firmanın ürün teslimatını gerçekleştirmediğini, bu ürünlerin pazarlanması için internete verilen ilanlarda ulaşan ...'un büyük inşaat firması olduklarını ve kendi inşaatlarında kullanmak üzere Amerikan Kapı Sereni olabilecek uygun kereste talep ettiğini ve ödemesini banka şubesine ait hesaba 30.08.2016 tarihli 48.500,00 TL tutarlı çek ile yapılacağının beyanını karşılık çek bilgilerinin davalıya bildirildiğini belirterek ve iddia ettiği açılamalara yer vererek sonuç olarak, İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas dosyası ile aleyhine devam eden takibin durdurulmasını en az %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesini ,uğramış olduğu 19.279,22 TL maddi zararın tazmin edilmesini ve %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili, ıslah dilekçesine karşı beyanında özetle; davacının hakkın kötüye kullanılmasını teşkil eden, açılmasında hukuki yarar olmayan davasının reddi gerektiğini, davacının hangi hukuki gerekçe ile ıslah talebinde bulunduğunun anlaşılamadığını, borçlu olduğu miktarın ticari alışveriş kapsamında müvekkillerinin teslim ettiği mal miktarı, davacının ödeme yapmadığının göstergesinin ise verdiği ve karşılıksız olduğu tespit edilen çek ve bu hususlara ilişkin miktarların açık, net ve likit olduğunu, davacının çekin karşılıksız çıkması ile sorumluluğu müvekkili firmaya yüklediğini, söz konusu çekin müvekkili ile hiçbir ilgisi, ticari alışverişi ve bağlantısı olmayan üçüncü kişi konumundaki firmalar ile yaptığı ticari alışverişler sebebiyle temin ettiğini, davacının basiretli olma yükümlülüğünü yerine getirmediğini, taraflar arasında ki ticari ilişkinin müvekkili firmanın mal teslim ettiğine dair faturalar, karşılıksız çıkan çek ile ispatlanmış olduğunu, davacının kötü niyetli olarak ıslah talebinde bulunmasının kabul edilemeyeceğini belirterek, ıslah talebinin ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; \"... dosya içerisinde bulunan İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... E.sayılı dosyasının incelenmesinde; dosyamız asıl ve birleşen davalar davalısı ... Tur. İnş. Gıda Petrol Ür. Sağlık Hiz. İç ve Dış Tic. San. Ltd. Şti.'nin, dosyamız asıl ve birleşen dava davacısı ... hakkında 30/08/2016 keşide tarihli 48.500 TL tutarlı çeke istinaden takip yapmış olduğu, takibe konu çekin incelenmesinde; çek arkasındaki cironun dosyamız davacısı ... tarafından ciro edilerek, dosyamız davalısına verilmiş olduğu, çekin ibrazında karşılığının bulunmadığının tespit edilmiş olduğu görülmüştür. Asıl ve birleşen dosyalarda davacı taraflar arasında ticari ilişki kapsamında teslim edilmeyen maldan dolayı uğradığı zararı ve İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... E.sayılı takip dosyasında takibe konu çekten dolayı borçlu olmadığının tespitini istemiştir. Asıl ve birleşen dosyalar yönünden davalının defter ve belgeleri üzerinde talimat yoluyla mali müşavir bilirkişiye inceleme yaptırılmış, düzenlenen raporda; davalının defter ve belgelerinin usulüne uygun tutulmuş olduğu, lehine delil özelliği taşıdığı, davalı tarafından davacı adına düzenlenmiş bir adet ithal ladin kereste içerikli 20.819,63 TL tutarlı irsaliyeli faturanın düzenlenmiş olduğu, söz konusu irsaliyeli fatura altında eksiksiz teslim aldım imzasının bulunduğu, davacı tarafından davalı adına bir adet 30/08/2016 keşide tarihli, 48.500 TL tutarlı, davalı tarafından ciro edilmiş müşteri çekini davacı alacağına kaydedilmiş olduğu, bu çekin karşılıksız çıkması nedeniyle tekrar davacı borcuna kaydedilmiş olduğu, davalı defterlerinde yer alan faturadan dolayı davalının davacıdan 20.819,63 TL alacağının bulunduğunun rapor edilmiş olduğu görülmüştür. Davacının asıl ve birleşen dosyalar yönünden defter ve belgelerinin incelenmesini İstanbul'da yapılmasını istemesi üzerine, tayin edilen mali müşavir bilirkişi vasıtasıyla, davacının defter ve belgeleri üzerinde inceleme yaptırılmış, düzenlenen raporda; davacının defter ve belgelerinin usulüne uygun tutulmuş olduğu ve lehine delil teşkil ettiği, davacının davalıdan 20.819,63 TL tutarında mal aldığı, bu faturayı gider defterine kaydettiği, davacının davalıdan satın aldığı mal karşılığı için 48.500 TL tutarında çek verdiği, çekin karşılıksız çıkması nedeniyle davalı ... Dış Tic. San. Ltd. Şti. tarafından davacı hakkında 26.223,43 TL asıl alacak üzerinden takip başlattığı, davalı ... Dış Tic. San. Ltd. Şti.'nin takip tarihi itibariyle alacağının 23.898,35 TL olduğu, davacının asıl ve birleşen davalar yönünden zararının olmadığı rapor edilmiş olduğu görülmüştür. Dosyada bulunan fatura örneği, çek örneği, icra dosyası ve taraf defter ve belgeleri üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemelerinden taraflar arasında ticari ilişki bulunduğu, bu ticari ilişki kapsamında davacı tarafından düzenlenen faturanın taraf defterve belgelerinde yer aldığı davacının ticari ilişki kapsamında düzenlenen faturanın ödemesi olarak ciro edip verdiği çekin karşılıksız çıktığı, davalının bu ticari ilişki ve çekten dolayı alacağının tahsili için davacı hakkında takip yapmış olduğu tespit edilmiş, düzenlenen bilirkişi raporlarının dosyadaki fatura, çek ve icra dosyası ile uyumlu ve denetime açık olduğu görülmüş, bilirkişi raporlarındaki tespitlerden de anlaşıldığı üzere, taraflar arasında ticari ilişki bulunduğu bu ticari ilişki kapsamında, davacının teslim aldığı mala ilişkin ödeme olarak verdiği çekin karşılıksız çıktığı, davalı tarafından davacıdan teslim ettiği fatura karşılığı mal bedeli dışında herhangi bir takip ve tahsilatın bulunmadığı, bu nedenle davacının taraflar arasındaki ticari ilişki nedeniyle uğramış olduğu bir zararının bulunmadığı ve davacının vermiş olduğu çekin karşılıksız çıkmış olması nedeniyle davalıya borçlu olduğu tespit edilmiş olduğundan, davasının davacının asıl davada davasının reddine, davacının birleşen davada davasının reddine, kötüniyet tazminatı isteminin reddine karar vermek gerekmiş...\" gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların reddine, kötüniyet tazminatı reddine reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, asıl ve birleşen davalarda davacı tarafça istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; teslim edilmeyen maldan kaynaklanan maddi zararın tazmin edilmesi ve menfi tespit davalarında aleyhine verilen karara karşı istinaf sebepleri olduğunu, davalı ile arasında bir m3 kereste bedeli 737,50 TL'ye anlaşıldığını, bu dava konusunu şirkete ait 48.500,00 TL çek ile ödendiğini, 65.762 m3 ürünü teslim edilmesi gerektiğini, ancak davalının 30.04.2016 tanzim tarihli faturası ile 28.230 m3 ürün teslim ettiğini, geriye kalan 37.532 m3 ürünü teslim etmediğini, ticari zararının 23.279,22 TL olduğunu, kereste bedelinin davalıya ödendiğini, buna rağmen aleyhine icra takibi başlatıldığını, Mersin Ağır Ceza Mahkemesindeki kamu davasının devam ettiğini, davalının ... Bankasına ait 30.08.2016 vade tarihli 48.500,00 TL tutarındaki çeki teslim almasına rağmen eksik mal teslim ettiğini ve 27.680,32 TL maddi zarara uğramalarına sebebiyet verdiğini iddia ederek kararın kaldırılmasın ve davaların kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Asıl dava, menfi tespit ve teslim edilmeyen üründen dolayı uğranılan zararın tahsili, birleşen dava ise İİK'nın 72/3 maddesi gereğince icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Taraflar arasında, ticari ilişkinin varlığı konusunda herhangi bir uyuşmazlık mevcut değildir.Uyuşmazlık, mahkemenin asıl ve birleşen dava yönünden vermiş olduğu kararın usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığına ilişkindir. Dosya kapsamından, dava dışı ... İnş.... Ltd Şirketinin ... Bankası AŞ'nin Antalya/ Alanya şubesindeki çek hesabından dava dışı ... Yapı-... adına 30.08.2016 tarihinde 48.500,00 TL bedelli çek keşide ettiği, çekin davacıya ,davacının ise müşteri çekini davalıya cirolayarak teslim ettiği, çekin karşılıksız çıkması üzerine davalı şirket tarafından dava dışı çek hesap sahibi olan şirket, lehtar ve davacı (... Ticaret) aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında 26.223,43 TL asıl alacak ve ferileri olmak üzere toplam 30.168,08 TL alacağın tahsili amacıyla kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlattığı, takip dayanağının 30.08.2016 tanzim ve vade tarihli 48.500,00 TL bedelli bir adet çek olarak belirtildiği, davacı gerçek kişi tarafından takip tarihinden hemen sonra asıl dava dosyasındaki sebepsiz zenginleşme ve tazminat adı altında davalı aleyhinde dava açtığı, birleşen dosyada ise İİK 72/3 maddesi gereğince icra takibinden sonra takipten dolayı borçlu olmadığına dair menfi tespit davasını açmış olduğu, davacının dava dışı ..., ..., ... İnş... Ltd Şirketi hakkında Mersin Cumhuriyet Başsavcılığına şikayette bulunduğu, Başsavcılığın 2016/30888 Soruşturma nolu dosyasında dolandırıcılık iddiası ile yapılan inceleme neticesinde müŞtekinin 29.06.2016 havale tarihli şikayet dilekçesinde şüphelilerle gerçekleştirmiş olduğu ticareti sonrasında 48.500,00 TL'nin tarafına yapılması gereken ödemenin gerçekleşmemesinden bahisle soruşturma başlatılmış ise de borç ilişkisinin hukuki nitelikte olduğu gerekçesiyle 12.07.2016 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, Mersin Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/39269 Soruşturma dosyasında ise davacının dava dışı şüpheliler ..., ... ve ... hakkında yapmış olduğu dolandırıcılık ve hakaret suçlaması neticesinde 11.12.2017 tarihinde iddianame düzenlendiği, iddianamede, müştekinin İzmit'te kereste ticareti yaptığı, ...'un kendisini arayarak Mersin'e teslim 52.500,00 TL bedel karşılığında kereste alımı konusunda anlaştıkları, müştekinin güvence istemesi üzerine şüpheli ...'un ... olan ... Şirketine ait şüpheli ... tarafından ciro edilmiş 48.500,00 TL bedelli çeki gönderdiği, müştekinin ısrarla çeki göndermesini istemesine rağmen bu defa peşinat olarak nakit para istediği, müştekinin bir kamyon dolusu 30.813,30 TL bedelli keresteyi nakliyeci ile Mersin'e getirdiği, ...'un Mersin'de atölyesi olduğunu söylediği, bir süre sonra yükün boş bir iş yerine indirildiği, müştekinin olaydan şüphelenmesi üzerine ...'un 50.000,00 TL bedelli senedi imzalayarak müştekiye verdiği bunun üzerine İzmit'e döndüğü, ...'un 6.000,00 TL peşinatı göndermediği gibi göndermiş olan çekinde karşılığının çıkmadığını, bunun üzerine kalan bakiye keresteyi müştekinin göndermediği, aldığı peşinattan 26.813,30 TL alacağı kaldığı, müştekinin defalarca ... ile ... ile görüştüğü, şüphelilerin borcu ödemedikleri, hakaret ettikleri hususlarına yer verildiği, kamu davasının Mersin 6. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/1087 Esas sayılı dosyasında derdest olduğu, iddianamede, davalı şirketin yetkililerinin yer almadığı anlaşılmıştır. 31.08.2018 tarihli talimat yolu ile alınan bilirkişi raporunda; davalı şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelendiği, sahibi lehine delil olma özelliğine haiz olduğu, davalı şirketin ticari defterlerinde davalı adına düzenlenenfaturalar ile yapılan tahsilatların tablo şeklinde gösterildiği, davalı şirket tarafından davacı adına düzenlenmiş bir adet 12.01.2016 tarihli 28.230 miktarlı ithal ... kereste içerikli 20.819,63 TL tutarlı irsaliyeli faturanın davalı borcuna kaydedildiği, söz konusu irsaliyeli fatura altında eksiksiz teslim aldım yazısı altında imzanın bulunduğu, davacı tarafından davalı adına bir adet 30.08.2016 keşide tarihli 48.500,00 TL tutarlı ciro edilen müşteri çekinin davacı alacağına kaydedildiği, 02.09.2016 tarihinde 48.500,00 TL tutarlı çekin karşılıksız çek iadesi açıklaması ile tekrar davacı borcuna kayıt yapıldığı, 31.12.2016 tarihli kapanış kaydında davalının davacıda 12.01.2016 tarihli faturadan ötürü 20.819,63 TL alacağının bulunduğu, davacı tarafından davalı şirket ciro edilen 30.08.2016 keşide tarihli 48.500,00 TL tutarlı müşteri çekinin keşidecisinin dava dışı ... ... Ltd Şirketinin lehtarının ... Yapı-... olduğu, çekin ... Firması tarafından davacıya ciro edildiğinin görüldüğü belirtilmiştir. 28.05.2019 tarihli bilirkişi raporunda; davacı tarafın davalı şirketten KDV dahil 20.819,63 TL tutarında mal aldığı, alış faturasının işletme defterinin gider tarafına 30.04.2016 tarihinde kaydedildiği, aldığı bu malları 02.05.2016 tarihinde ... İnşatta KDV dahil 30.813,30 TL sattığını ve işletme defterinin gelir tarafına bir sıra no ile kaydedildiği, davacının mal alışı için davalı şirkete 48.500,00 TL çek verdiği, çekin ciro silsilesinin ... Market davacı ve davalı şirket olduğu, bakiyesi bulunmadığı gerekçesiyle çekin arkasının yazıldığı, çekin karşılıksız çıkması üzerine şirketin 26.223,43 TL asıl alacak için takip başlattığı, asıl ve birleşen dava yönünden davacı tarafın zarara uğramadığı, davacı şirketin takip tarihi itibariyle 23.898,35 TL tutarında alacaklı olduğu belirtilmiştir. Mahkemece, bilirkişi raporu gereğince asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir. HMK'nın 190. maddesinde, ispat yükünün, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa ait olduğu, TMK'nın 6. maddesinde ise, taraflardan her birinin hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Somut olayda. taraflar arasında kereste alım satımına dair ticari ilişkinin varlığı taraflara ait ticari defter ve belgeler ile taraf beyanlarından anlaşılmaktadır. Davacı tarafça, davalı şirketten kereste alımı sonrasında takibe konu edilen ve davacının kendisi tarafından kereste satımı neticesinde adına ciro edilen çeki aldığı ürünler karşılığında davalı şirkete ciro ederek teslim ettiği ancak çekin karşılığının çıkmaması üzerine davalının icra takibi başlattığı anlaşılmaktadır. Davacı tarafça her ne kadar davalı hakkında iş bu davaları açmış ise de ticari defter ve kayıtlara göre davalı taraf davacıdan satmış olduğu kerestelerden dolayı alacaklı konumundadır. Davacı tarafın iddialarının hiçbirisi sübuta ermemiştir. Davacı iddialarını ispat edememiştir. Mahkeme kararının isabetli olduğu kanaatine varılmıştır. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin asıl ve birleşen davalara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, asıl ve birleşen davalarda davcı vekilinin asıl ve birleşen davalara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Asıl ve birleşen davalarda davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına; asıl ve birleşen davalar için bakiye 373,20'şer TL istinaf karar harçlarının davacıdan tahsiline,3-Davacı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, 5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.29.02.2024