T.C.
ANTALYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
DÖRDÜNCÜ HUKUK DAİRESİ İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DAVA: Maddi ve Manevi Tazminat
KARAR TARİHİ: 21/03/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 21/03/2024
Öncelikle; davalı .... vekilinin istinaf dilekçesine müteallik istinaf kanun yoluna başvuru harcı ile maktu istinaf karar harcı yatırıldıktan sonra bakiye nispi karar harcı yönünden adli yardım talep edilmiştir. İsteme ilişkin dosya kapsamı, davalının ekonomik sosyal durumu gözetilerek 6100 sayılı HMK'nın 334. ve izleyen maddeleri uyarınca adli yardım isteminin kabulüne karar verilerek işin esasının incelenmesine geçildi.
Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonucunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı davacılar vekili, davalı .... San. ve Tic. A.Ş. vekili, davalı .... A.Ş. vekili ve davalı .... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a cümle uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; 14/06/2012 tarihinde, davalı ... Ticaret A.Ş.'ye ait, davalı ... A.Ş. nezdinde ZMMS poliçesiyle sigortalı ve davalı .... idaresindeki .... plakalı otomobil, ... Bulvarından .... istikametine seyirle .... iş hanı civarına geldiğinde bu aracın önünde ve aynı yönde sağ şeritte seyreden davalı .... Sigorta Anonim Şirketi şirketi nezdinde ZMMS poliçesi bulunan davalı ... ye ait ve onun idaresindeki .... plakalı otomobilin sağ arka kısmına çarpmasıyla kontrolden çıkan aracın savrularak karşı istikamete geçmek için orta çizgide bekleyen yaya olan davacılar .... ve ....'a çarpması ve devamında meydana gelen zincirleme trafik kazasında davacıların yaralandığı, hayati tehlike geçirdiği, geçici ve daimi iş göremezliğe maruz kaldığını beyanla ve fazlaya dair hakkı saklı tutulması kaydıyla davacı .... için 200,00 TL maddi ve 30.000,00 TL manevi, diğer davacı .... için 1.000,00 TL maddi ve 80.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 111.200,00 TL tazminatın davalı sigorta şirketlerinin sorumluluğunun geçici ve daimi iş göremezlik zararına ilişkin maddi tazminatlarla ve poliçe teminat limitiyle sınırlı tutulması kaydıyla olay tarihinden işleyecek yasal faiziyle bilirlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davacılar vekili 27/05/2022 tarihli dilekçesinde ve aynı gün icra kılınan duruşmadaki beyanında zarara neden olan ... plakalı aracın kayıt malikinin işleten olduğu zannı ile dava dilekçesinde .... A.Ş.'ye (yeni unvanı:....A.Ş.) husumet yöneltildiği, ancak uzun süreli araç kiralama sözleşmesiyle belirtilen vasıtanın ihbar olunan ... A.Ş. tarafından kiralandığı ve işletenliğinde bu şirkete geçtiğinden HMK 124 madde uyarınca iradi taraf değişikliği talebinde bulunmuştur.
Davacılar vekili 20/02/2023 günlü ıslah dilekçesinde davalı .... , davalı ... A.Ş. ve .... A.Ş.'ye yönünden maddi tazminat talebini davacı ... için 5.246,58 TL'ye, davacı ... için ise 2.21.724,44 TL'ye yükseltmiştir.
DAVALI CEVABININ ÖZETİ:
Davalı .... vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya bakmaya asliye hukuk mahkemeleri görevli olduğu, kusurun davacılara çarparak yaralanmasına neden olan araç sürücüsü olan davalı ... de olduğu, müvekkilinin diğer araca arkadan çarpması sonucu yoldan çıkarmadığı, diğer araç sürücüsünün olay anında fren yerine gaza bastığı, fahiş miktarda tazminatlar istendiği, kusurun ve zararın usulünce ispatı gerektiğini beyanla davanın reddini savunmuştur.
Davalı .... Ticaret Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; kazaya karışan .... plakalı aracın müvekkiline ait olduğu ve davalı şirket tarafından 16/12/2011 tarihinde uzun süreli araç kiralama sözleşmesiyle 36 ay için dava dışı .... Ltd. Şti.'ne kiralandığı, araç sürücüsü ... nın davalı şirketle bir bağının bulunmadığını belirterek öncelikle husumet itirazında bulunmuş ve davanın kiracı .... Kiralama Ltd. Şti.'ne ihbarını talep etmiş, esasa ilişkin olarak delillerin taraflarına tebliğ edilmediği ve aracın ... A.Ş. nezdinde İMMS poliçesinin bulunduğunu belirterek davanın belirtilen sigorta şirketine ihbar edilmesini ve davanın reddini istemiştir.
Davalı .... Anonim Şirketi (önceki adı .... Sigorta A.Ş.) vekili cevap dilekçesinde özetle; .... plakalı aracın şirketleri nezdinde trafik sigorta poliçesi bulunduğu, sorumluluklarının sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve genel şartlar kapsamında poliçe limitiyle sınırlı olduğu, sigortalı araç sürücüsünün olayda herhangi bir kusuru olmadığından müvekkili şirketin de herhangi bir yükümlülüğünün olmayacağı, aksi durumda ise kusurun ve zararın usulünce ispatı gerektiği, SGK tarafından davacıya rücuya tabi yapılan ödeme var ise tespiti ve hesaplanacak tazminattan indirilmesini ve müvekkili şirketin dava öncesi temerrüte düşmediğini beyanla davanın reddini istemiştir.
Davalı ..... vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin herhangi bir kusurunun bulunmadığı, diğer davalı araç sürücüsünün arkadan çarpması sonucu kazanın vuku bulduğu, ayrıca davacıların yaya geçici bulunmayan mahalde karşıdan karşıya geçtikleri esnada ve yol ortasında çarpışmanın gerçekleştiğini beyanla davanın reddini istemiştir.
İhbar olunan .... Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; kaza yapan .... plakalı aracın şirketleri nezdinde dar kapsamlı kasko sigorta poliçesi bulunduğu, iddia edildiği gibi ihtiyarı mali mesuliyet sigortası olmadığı ve poliçenin artan mali mesuliyet yahut manevi tazminat içermediği, davaya konu kazaya ilişkin herhangi bir sorumluluklarının söz konusu olmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.
İhbar olunan sıfatıyla sunduğu davaya cevap dilekçesinde davalı .... San. ve Tic. A.Ş. vekili özetle; davalı ... nın talebi üzerine .... plakalı aracın sebebiyet verdiği kazadan kaynaklı hukuki sorumluluklarının bulunabileceği iddiası ile dava müvekkili şirkete ihbar edilmiş ise de davaya konu olayla ilgili müvekkili şirketin hiçbir sıfatla sorumlu olmadığı ve husumet düşmeyeceği, zararı tespit edilebileceğinden belirsiz alacak biçimde dava açılmasının usulsüz olduğu, kusurun ve zararın ispatı gerektiği, fahiş miktarlarda tazminat talep edildiğini beyanla davanın reddini istemiştir.
Davalı .... A.Ş. ile ihbar olunan .... Kiralama Ltd. Şti. davaya cevap vermemiştir.
DELİLLER :
Denizli 7. Asliye Ceza Mahkemesinin 10/03/2015 gün ve .... esas, .... sayılı karar örneği, trafik kazası tespit tutanağı, zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi örneği, kusur, maluliyet ve hesap raporları, tüm dosya kapsamı.
İDM KARARININ ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; davacılar vekilinin iradi taraf değişikliği talebine istinaden 30/05/2022 günlü ara karar ile .... plakalı aracın maliki olan ... A.Ş.'nin (yeni unvanı:... A.Ş.) taraf olmaktan çıkarıldığı ve ihbar olunan .... San. ve Tic. A.Ş.'nin belirtilen aracın işleteni sıfatıyla davalı olarak kabulüne karar verildiği, akabinde yargılamaya devamla, temin edilen kusur raporlarında davacılara ve .... plakalı otomobil sürücüsüne herhangi bir kusur yüklenmediği, .... plakalı araç sürücüsün ise kazanın meydana gelmesinde asli ve %100 kusurlu olduğunun belirtildiği, tazminat bilirkişisinden en son alınan 04/02/2023 günü ek raporda, davacıların Adli Tıp Kurumunca saptanan maluliyet oranı ile geçici iş göremezlik süresi esas alınarak ve SGK tarafından rücuya tabi geçici iş göremezlikten kaynaklı yapılan ödeme mahsup edilerek davacıların maddi zararlarının hesaplandığı, kusur, maluliyet ve tazminat bilirkişinin belirtilen ek raporunun yargısal denetime elverişli olduğu gerekçesiyle ve ıslah dilekçesi nazara alınarak maddi tazminat talebi bakımından; davalılar ... ve .... Anonim Şirketi (önceki adı .... Sigorta A.Ş.) aleyhine açılan davanın reddine, davalılar ........ Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ve ....Sigorta Anonim Şirketi aleyhine açılan maddi tazminat davasının kabulü ile davacı .... için 5.246,58 TL geçici iş göremezlik zararı ve davacı .... için 2.216.724,44 TL sürekli iş göremezlik zararı olmak üzere toplam 2.221.971,02 TL tazminatın davalı ... AŞ. şirketi yönünden 21/12/2012 temerrüt tarihinden, davalılar .... ve .... İlaç A.Ş. yönünden 14/06/2012 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun (225.000,00 TL) poliçe limitiyle sınırlandırılmasına, manevi tazminat talebi bakımından; davalı yanın asli kusur durumu, davacıların uğradığı cismani zararın boyutu, tarafların dosyaya yansıyan ekonomik ve sosyal konumları ve diğer verilere göre davanın kabulüne ve davacı .... için 30.000,00 TL, davacı ... için 80.000,00 TL olmak üzere toplam 110.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ... A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ :
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı sürücü .... ile sigortacısı ... Sigorta A.Ş. cihetinden davanın tümden reddinin doğru olmadığı, zira belirtilen davalı sürücünün de olayda kusuru bulunduğu, tazminat hukuku kapsamınsa sorumlu tutulması gerektiği, hukuk hakiminin ceza mahkemesince belirlenen kusur oranları ile bağlı olmadığı, davalı ... nin aracının davacılara çarparak yaralanmalarına neden olduğu hususunun çekişmesiz olduğu, her ne kadar davalı ... ın aracının başka bir aracın çarpmasının etkisiyle savrulduğu belirtilerek bu davalıya kusur yüklenmemiş ise de olayda davalı ... ın tamamen kusursuz sayılamayacağı yahut kusursuz sorumluluğu kapsamında zararı gidermeleri gerektiği, davalı ... ın zarar sorumluluğu bulunmadığının kabulünde ise adı geçen hakkında yürütülen ceza davasının 2018 tarihinde kesinleştiği, dava açmak için bu süreye kadar beklenmesi mümkün olmadığından haklarındaki dava reddolun davalılara husumet yöneltmede bir kusurlarının bulunmadığı ve bu davalılar lehine vekalet ücreti takdir edilmemesi gerektiği, davacı ....'nin sürekli arızalarının mevcut olduğu halde belirtilen davacı için daimi maluliyet tayini yapılmamasının hatalı olduğu, yine diğer davacı ....'in gerçek maluliyetin tespit olunan %59'dan daha yüksek düzeyde olduğu, yine adı geçen davacının bakıma ihtiyaç duyduğunun sağlık kurul raporu ile saptandığı halde bakıma muhtaç olmadığının belirtildiği, geçici iş görmezlik süresinin 3 ay hesaplandığı, ancak davacı ...'in olay tarihinden itibaren 1 yıl süreyle geçici iş görmez kaldığı, maluliyetlere ilişkin yeninden rapor alınması icap ettiği, müvekkillerinin 8 ve 10 yıllık işçilik geçmişi olduğu, mesleki tecrübeleri itibariyle asgari ücretin üzerinde gelir elde ettikleri, bu hususun maaş bordrosu, iş yeri özlük dosyası ve tanık anlatımları ile ispatlandığı halde asgari ücrete göre yapılan hesaplamaya itibarla sonuca gidildiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve talebi gibi karar verilmesini istemiştir.
Davalı .... San. ve Tic. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacıların yaraladığı trafik kazasına karışan .... plakalı araç sürücüsünün müvekkili şirket çalışanı olması hasebiyle davanın kendilerine ihbar edildiği, yargılama sırasında 27/02/2022 tarihinde icra kılınan duruşmada davacı tarafın taraf değişikliği talep edildiği, iradi taraf değişiliğine muvafakat etmedikleri halde mahkemece verilen ara karar ile araç malikinin taraf olmaktan çıkarıldığı ve işleten olduğu kabulü ile müvekkili şirketin davalı olarak dosyaya eklendiği, ihbar olunan sıfatıyla dosyada yer alan müvekkilinin iradi taraf değişikliği yapılmak suretiyle davalı olarak gösterilmesinin usulsüz olduğu, iradi taraf değişikliğinin karşı tarafın açık rızasına bağlı olduğu, dava dilekçesinde taraf olarak gösterilmeyen müvekkiline sonradan her ne suretle olursa olsun davaya yöneltilemeyeceği, ayrıca müvekkili şirket yönünden taleplerin zamanaşımına uğradığı, ancak bu yöndeki itirazlarının mahkemece değerlendirilmediği, kiralanan araç sürücüsüne tam kusur yüklenen bilirkişi raporlarına yönelik itirazlarının karşılanmadığı, yine maluliyet raporunda davacı ...'in daimi maluliyet oranları arasında afaki fark olduğu, %19'dan %59'e yükseldiği ve en son belirlenen maluliyet oranının kabulünün mümkün olmadığı, raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi gerektiği, mahkemece benimsenen hesap raporunda davacı ...'in pasif dönemi için asgari ücret düzeyinde gelirin esas alındığı, pasif dönemde davacının asgari ücret kadar kazanç sağlayamayacağı, yine raporda fahiş hesaplama yapıldığı, ıslah ile artırılan tutarlara da olay tarihinden faiz işletildiği, oysa ıslahla artırılan kısımlara ıslah tarihinden faiz uygulanması gerektiği, ayrıca davacı tarafın defaten bedel artırımında bulunduğu, bir davada bir kez artırım yapılabileceği, davacılar için takdir olunan manevi tazminatların da fahiş miktarda olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.
Davalı .... Sigorta A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; .... plakalı aracın şirketleri nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğu, sorumluluklarının sigortalı/ işleten ve araç sürücüsünün üçüncü kişilere verdiği zararlardan poliçe teminatı kapsamı ile sınırlı olduğu, trafik sigortacısı olması hasebiyle müvekkili şirket aleyhine dava açıldığı, kayıt maliki olan sigortalı .... A.Ş.'nin (yeni unvanı:....A.Ş.) aracı uzun süreli araç kiralama sözleşmesi ile kiraya verdiği ve işleten olmadığının sübuta erdiği, kayıt maliki sigortalının davalı olmak çıkarıldığı halde müvekkili aleyhine hüküm kurulduğu, kazanın 14/06/2012 tarihinde olduğu, 19/10/2022 tarihinde alacağın belirli hale getirildiği ve akabinde 20/02/2023 tarihinde ıslah dilekçesi sunulduğu, ıslah tarihleri itibariyle uzamış ceza zamanaşımı (8 yıl) süresinin dolduğu, kabul anlamına gelmemekle birlikte davacılara SGK tarafından rücuya tabi ödeme yapıldığı ve bakiye teminat limiti davacı .... için 218.284,98 TL, diğer davacı .... için 223.533,72 TL kaldığı, mahkemece sınırlı sorumlu tutulan miktarın hatalı olduğu, geçici iş göremezlik zararının teminat limiti kapsamında bulunmadığı, bilirkişi raporunda saptanan iş göremezlik zararının gerçek zarar ilkesine aykırı ve fahiş miktarda hesaplandığı, müvekkili şirketin temerrüte düşürülmediği, ancak dava tarihinden faiz istenebileceği, ayrıca ıslahla artırılan kısımlar için ise artırım tarihlerinden faiz uygulanması gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddini istemiştir.
Davalı .... vekili istinaf dilekçesinde özetle; kusur, maluliyet ve hesap raporlarına yönelik itirazlarının karşılanmadan eksik incelemeyle hüküm kurulduğu, kusurun oluşa uygun tespit edilmesi, geçici iş görmezlik süresinin ve daimi iş göremezlik oranının nesnel verilere göre belirlenmesi, akabinde yaralananların yaşı, eğitim durumu, mesleği, muhtemel çalışma hayatı ve bakiye ömrü olaya uygun saptanarak tazminatın hesaplanması gerektiği, aracın başkaca sigortası bulunup bulunmadığının araştırılmadığı, yine mevcut sigorta şirketinin poliçesinin istenmediği, zeyil durumunun irdelenmediği, dava değerinin artırıldığı tarihler itibariyle zamanaşımı süresinin dolduğu, davanın makul sürede sonuçlandırılamadığı ve yakın yıllarda yüksek enflasyondan kaynaklı asgari ücretlerin aşırı arttırıldığı, bu öngörülemez artışlardan dolayı afaki miktarda zarar hesaplandığı, yargılamanın bu denli uzamasında müvekkilinin bir kusurunun da bulunmadığı, kusur tayinlerine ilişkin bilirkişi raporlarına karşı süresinde itiraz edildiği halde itirazlarının tatmin edici biçimde giderilmediği, olayın vuku durumuna göre diğer araç sürücüsün kusursuz görülmesinin kabil olmadığı, davacı .... için alınan daimi iş görmezlik raporunun olay tarihinin üzerinden yaklaşık 10 yıl sonra düzenlendiği, bu süre zarfında cereyan edecek başkaca bir hadiselerin davacının maluliyetini artırabileceği göz ardı edilerek maluliyeti artıracak muhtemel nedenlerin araştırılmadığı, davacının maluliyeti ile kazadaki yaralanması arasında uygun illiyet bağının kurulmadığı, yine davacı .... için pasif dönemde asgari ücretin esas alındığı, bu dönem içerisinde asgari ücret düzeyinde gelir elde edemeyeceğinin muhakkak olduğu, davacılar için fahiş miktarlarda manevi tazminat takdir edildiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddini istemiştir.
İSTİNAFA CEVAP :
Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalı ... nın istinaf harçlarını yatırmadığı, kesin mühlet verildiği halde harç noksanlığını da gidermediği, belirtilen davalının başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiği, davalı .... San. ve Tic. A.Ş.'ye iradi taraf değişikliği müessesine ve HMK'nın 124. maddesine dayalı olarak husumet yöneltildiği, belirtilen şirkete dava yöneltilmesinde herhangi bir usulsüzlük olmadığı, davanın belirsiz alacak biçimde açıldığı, sonradan artırım yapılıp belirli hale getirildiği, sonradan işleten olduğu anlaşılan ve davaya dahil edilen ... San. ve Tic. A.Ş.'nin davaya dahil edilmesine ilişkin ara karar tebliğinden itibaren süresinde cevap dilekçesi sunmadığından zamanaşımı itirazının dinlenmediği, kaldı ki taleplerin zamanaşımına da uğramadığı, faizin başlangıç tarihlerine ilişkin davalıların istinaf itirazlarının yersiz olduğu, haksız fiillerde olay tarihinden faiz talep edilebileceği, bunun için ihtar ve ihbara lüzum olmadığı, artırılan kısımlar yönüyle talep edilen tazminatların kaynağının haksız fiiller olduğundan faiz başlangıç tarihinde ayrım yapılmayacağı, davalı ... nın araç sürücüsünün kusurundan dolayı poliçe kapsamında tazminatı ödeme yükümlülüğünün sürdüğü, kayıt maliki sigortalının taraf olarak çıkarılmasının sonucu etkilemeyeceği, davalıların tüm istinaf itirazlarının yersiz olduğunu beyanla istinaf talebinin reddini istemiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacıların maluliyet tespitinin kaza tarihindeki mevzuata göre belirlendiği, yine hesap raporunda asgari ücret düzeyinde gelirin esas alınmasında da herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı, daha önce dosyaya ibraz edilen hesap raporlarında asgari ücret üzerinden yapılan hesaplamaya itiraz etmedikleri ve davacıların istinaf itirazlarının yersiz olduğunu beyanla istinaf talebinin reddini istemiştir.
G E R E K Ç E
Uyuşmazlık, trafik kazasına bağlı yaralanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat isteğine ilişkindir.
Olay tarihi itibariyle yürürlükte bulunan mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 41. (TBK. 49 md.) maddesi gereğince kasten veya taksirle başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. Bedensel zarara uğrayanların aynı kanunun 46. (TBK. 54. md.) maddesi gereğince maddi tazminat ve aynı kanunun 47. (TBK. 56/1 md.) maddesi gereğince manevi tazminat isteme hakları bulunmaktadır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85. maddesi gereği motorlu araç işleteni doğan zararlardan sürücü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91, 97 ve 99. maddeleri gereği trafik kazasına ve zarara sebebiyet veren motorlu aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, yasa ve genel sigorta şartları kapsamına dahil maddi zararlardan işletenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Davacılar yaya olarak karşıdan karşıya geçtikleri esnada .... ve .... plaka sayılı araçların sebebiyet verdiği zincirleme trafik kaza sonucu savrulan ... plaka sayılı aracın kendilerine çarpması ile yaralanmışlardır.
Davacılar bu yaralanma nedeniyle uğradıkları maddi ve manevi zararlarının tahsilini kazaya karışan araçların işleteni, sürücü ve trafik sigortacısı olan davalılardan talep etmiş, ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda .... plaka sayılı araç sürücüsü ve sigortacısı hakkındaki davaların reddine, trafik kazasına tam kusuruyla sebebiyet veren .... plakalı aracın sürücüsü, işleteni ve trafik sigortacısı olan davalılar hakkındaki maddi ve manevi tazminat davalarının kabulüne karar vermiştir. Bu karara karşı davacılar vekili, davalı .... San. ve Tic. A.Ş. vekili, davalı ... A.Ş. vekili ve davalı .... vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.
6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen istinaf sebepleri ile sınırlı yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
Denizli 7. Asliye Ceza Mahkemesinin 10/03/2015 gün ve .... esas, .... sayılı kararı ile davalı ....'nin davacıların yaralanmasına neren olan trafik kazasında kusuru bulunmadığından CMK 223/2-c maddesi gereği beraatine, davalı .... 'nın davacılara karşı işlediği taksirle yaralamaya neden olma suçundan TCK.'nun 89/4, 62 ve 52. maddeleri gereğince 6.000,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş, bu karar Yargıtay 12. Ceza Dairesinin temyiz incelemesinden geçerek 07/11/2018 tarihinde kesinleşmiştir.
Kural olarak Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesi gereğince ceza mahkemesince verilen kararlar hukuk hakimi bakımından bağlayıcı değildir. Ancak, hukuk hakiminin bu bağımsızlığı sınırsız değildir, ceza mahkemesince fiilin hukuka aykırılığına yönelik kesinleşen maddi olgular hukuk hakimi bakımından da bağlayıcı olup, taraflar yönünden de kesin delil niteliği taşımaktadır (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17/09/2008 tarih ve 2008/4/564 esas, 2008/536 kararı).
Dava dilekçesiyle trafik kazasına nedeniyle yaralanan davacıların maddi zararları yönüyle belirsiz alacak davası açılmıştır.
Belirsiz alacak davası başlıklı 6100 Sayılı HMK'nın 107. maddesi;
\"(1) Davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.
(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesi mümkün olduğunda, hâkim tarafından tahkikat sona ermeden verilecek iki haftalık kesin süre içinde davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın talebini tam ve kesin olarak belirleyebilir. Aksi takdirde dava, talep sonucunda belirtilen miktar veya değer üzerinden görülüp karara bağlanır.\"
hükmünü ihtiva etmektedir.
15/08/2022 tarihli tazminat bilirkişi raporunda; davacı ... ın 9 aylık geçici iş görmezlik zararının 6.712,86 TL olduğu, SGK tarafından yapılan 1.466,28 TL geçici iş görmezlik ödeneğinin mahsubu sonrasında karşılanmamış geçici iş görmezlik zararının 5.246,58 TL olarak bulunduğu, davacı ... ın 3 aylık geçici iş görmezlik zararının 2.197,45 TL olduğu, SGK tarafından yapılan 6.715,02 TL geçici iş görmezlik ödeneğinin mahsubu sonrasında bu davacının karşılanmamış geçici iş görmezlik zararının bulunmadığı, aynı davacının %59 maluliyeti nedeniyle sürekli iş görmezlik zararının 1.479.523,36 TL olduğu mütalaa edilmiştir.
İlk derece mahkemesi 14/10/2022 tarihli duruşmanın 3 nolu ara kararıyla, HMK'nın 107/2 maddesi gereğince davacılar vekiline davayı belirli hale getirmesi için iki haftalık süre verilmiştir. Davacılar vekili 19/10/2022 tarihli talep artırım dilekçesiyle; davacı .... için 5.246,58 TL geçici iş görmezlik, davacı .... için 1.479.523,36 TL sürekli iş görmezlik tazminatı talep etmiştir.
Davacılar vekilinin talebi üzerine ilk derece mahkemesi 28/12/2022 tarihli duruşmada asgari ücrette artış olması nedeniyle tazminat bilirkişisinden davacı .... yönünden güncel zarar raporu alınmasına karar verilmiş, bilirkişi 04/02/2023 tarihli ek raporunda davacı ... ın %59 maluliyeti nedeniyle sürekli iş görmezlik zararının 2.216.724,44 TL olduğunu bildirmiştir.
Bu rapor üzerine davacı .... vekili 20/02/2023 tarihli ıslah dilekçesiyle 1.479.523,36 TL olarak belirlediği tazminat talebini 2.216.724,44 TL'na çıkarmak suretiyle tazminat miktarını ıslah etmiştir. Islah dilekçesi davalılar ... , ... Sigorta A.Ş. ve .... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekillerine 25/02/2023 günü tebliğ edilmiş, davalı ... A.Ş. vekili 24/02/2023, davalı .... vekili 01/03/2023, davalı .... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili ise 06/03/2023 tarihli ıslaha karşı beyan dilekçeleri ile zamanaşımı itirazında da bulunmuşlardır.
Bunun yanında taraf değişikliği yolu ile davalı sıfatı kazanan davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili 08/06/2022 tarihli cevap dilekçesiyle zamanaşımı def'inde bulunmuştur.
Bilindiği gibi HMK'nın 107/2 maddesi gereğince belirsiz alacak davasında davacı taraf iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın talebini tam ve kesin olarak belirleyebileceğinden, davalı tarafın olası zamanaşımı def'ine itibar edilmese de, tazminat alacağı talep artırım dilekçesi ile talep belirli hale getirildikten sonra somut olayda olduğu gibi hüküm tarihine en yakın verilerin kullanılması suretiyle tazminatın yeniden belirlenmesi üzerine davacı tarafın ıslah yolu ile talebini artırdığında, belirli hale getirilmiş alacak miktarı ile ıslah miktarı arasındaki fark bakımından davalı tarafın süresi içerisinde zamanaşımı def'inde bulunması mümkündür. İlk derece mahkemesince gerek davalı .... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin açılan belirsiz alacak davasına karşı yaptığı zamanaşımı def'i ile gerek davalıların ıslahla artırılan bölüm için yaptığı zamanaşımı def'i değerlendirilmeden hüküm kurulması yoluna gidilmiştir.
Maddi hukuka dayanan savunma vasıtaları itirazlar ve def’iler olarak ikiye ayrılmakta olup, itirazlar; bir hakkın doğumuna engel olan veya o hakkı sona erdiren vakalar olup, hakim tarafından re’sen gözetilebilmektedir. Def’iler ise; davalının borçlu olduğu edimi özel bir nedenle yerine getirmekten kaçınmasına imkân veren bir hak olup, taraflarca ileri sürülmesi gerekir. Zamanaşımı def'i, davanın esası hakkında her türlü muameleye manidir. Bu sorun halledilmeden davanın esası incelenemez (11.01.1940 tarihli 15/70 sayılı İçt. Bir. Kararı). Bu itibarla; davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin cevap dilekçesi ile zamanaşımı def'inde bulundu, davalılar ... Sigorta A.Ş., .... ve ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin ıslahla artırılan tazminat bölümü için zamanaşımı def'inde bulunduğu nazara alınarak bu husus hakkında olumlu olumsuz bir karar verilmeden, işin esasına girilerek yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırıdır.
Bilindiği üzere, 7251 Sayılı Kanunun 35. maddesi ile değişik 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkra a-6 ıncı bendinde; \"Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş” olması halinde kararın esasının incelenmeden kararın kaldırılmasına karar verileceği hüküm altına alınmıştır.
Deliller toplanmış olmasına rağmen delilleri değerlendiren bir karar verilmemiş olması (örneğin sadece zamanaşımı yönünden karar verilmesi), delillerin kısmen eksik toplanması ve bu kısmının değerlendirilmemesi, hükmün esasını etkileyen en önemli delilin (maddi olayda olduğu gibi zamanaşımı def'i konusunda bir karar verilmemesi) toplanmaması madde kapsamında değerlendirilmelidir. Karşılaştırılmalı hukukta bu konu örneğin İsviçre’de “…önemli vakıaların tamamlanması gerekiyorsa…”, Alman Hukukunda ise “…eksiklik nedeniyle kapsamlı ya da çok emek harcayarak delil toplanması gerekiyorsa…” şeklinde düzenleme altına alınmıştır.
İlk derece mahkemesince zamanaşımı def'inin hiç değerlendirilmemesi hem yukarıda gösterilen düzenlemelere, hem de 6100 sayılı HMK’nun 27. maddesinde yer verilen Hukuki Dinlenilme, Anayasanın 36. ve AİHS’nin 6. maddesinde hüküm altına alınan Adil Yargılanma Haklarına aykırılık teşkil eder. 6100 Sayılı HMK’nun 30. maddesinde belirtilen Usul Ekonomisi İlkesi gözetilerek veya üstü kapalı buna dayanılarak Adil Yargılanma ve Hukuki Dinlenilme Hakkı bertaraf edilemez.
Hal böyle olunca açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; davalı ... Sigorta A.Ş. vekili, davalı ... vekili ve davalı .... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin istinaf isteminin kabulü ile 6100 Sayılı HMK.'nun 353/1 inci fıkrasının (a-6) bendi kapsamında davanın esası ile ilgili deliller toplanmadan ve değerlendirilmeden karar verilmesi nedeniyle ilk derece mahkemesi kararının esası incelenmeden kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, davacılar vekilinin istinaf istemleri ile davalılar ... A.Ş. vekili, davalı ... vekili ve davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin diğer istinaf istemlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı ... A.Ş. vekili, davalı .... vekili ve davalı .... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin istinaf isteminin KABULÜNE,
2-Denizli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin .... Esas - ... Karar sayılı, 22/03/2023 tarihli kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1 fıkra (a-6) bendi gereğince ESASI İNCELENMEDEN KALDIRILMASINA,
3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
4-Davacılar vekilinin istinaf istemleri ile davalılar ... A.Ş. vekili, davalı .... vekili ve davalı .... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin diğer istinaf istemlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına,
5-Davalılar ... A.Ş., davalı .... , davalı .... Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından ayrı ayrı peşin yatırılan 492,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının Hazineye gelir kaydına, 4.228,44 TL istinaf karar harcının davalı .... A.Ş.'ye; 179,90 TL istinaf karar harcının davalı ... ya ; 39.824,25 TL istinaf karar harcının davalı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye; davacıların istinaf incelemesi yapılmadığından peşin yatırdığı 492,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile 179,90 TL istinaf karar harcının davacılara istekleri halinde iadesine,
6-Davalı .... Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından ilamın icrasının geri bırakılması için Denizli İcra Dairesinin .... esas sayılı takip dosyasına sunulan teminatın İİK 36/5'inci maddesi uyarınca bu davalıya iadesine,
7-Kesin olan işbu kararın taraflara tebliği, harç tahsil/ iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
İlişkin dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda 21/03/2024 tarihinde, 6100 sayılı HMK'nun 353. maddesi (1-a) bendi gereğince KESİN olarak oy birliğiyle karar verildi.