T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/2028
KARAR NO: 2024/85
KARAR TARİHİ: 01/02/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 13/01/2020
NUMARASI: 2018/1327 Esas - 2020/28 Karar
DAVA: Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 01/02/2024
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı ile davalı ... Anonim Şirketi vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket tarafından ... numaralı Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi ile sigortalanan ...'a ait 13.111 adet, 358 koli, 3.438 kg. konfeksiyon, giyim eşyası cinsi emtianın Türkiye'den İngiltere'ye nakliye işinin davalılar tarafından üstlenildiğini,Söz konusu emtiaların, 1 no'lu davalı firma sorumluluğu altında 2 no'lu davalı tarafından ... no'lu konşimento tahtında taşındığı, ancak taşıma konusu emtianın alıcısına 10 koli eksik olarak teslim edildiğini, Varşova ve Montreal Konvansiyonları'nın ilgili hükümleri gereğince, yükün kaybı ve zarara uğraması halinde zarara sebebiyet veren olay, hava yolu ile taşıma sırasında meydana gelmiş ise zarardan taşıyıcının sorumlu olduğunu, dava konusu olayda hasarın, davalı taşıyıcının ağır kusur ve ihmali sonucu meydana geldiği, bu sebeple, Konvansiyon' un ilgili hükümlerinde belirtilen sorumluluk sınırlamalarının uygulanmaması zararın tamamından sorumlu tutulması gerektiğini, Fatura ve yapılan tespitlere uyularak 15.544,11 TL sigortalı zararının müvekkili şirket tarafından tazmin edildiği, sigortacının TTK ve poliçe hükümleri ile ibraname içeriği gereğince, halefiyet ve temlik esasına göre sigortalısının haklarını devraldığını, davalılara rücu hakkı doğduğu, ancak, sınırlı sorumluluk esasının uygulanması ihtimalinde karar tarihindeki SOR kuru esas alınarak, belirlenecek rakamın daha fazla olması ya da sorumluluk sınırlamalarının uygulanmaması halinde, HMK madde 107 gereğince artırılmak ve fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak üzere şimdilik 13.392,53 TL talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin uluslararası hava taşımacılığı ile iştigal ettiğini, müvekkilinin sorumluluğunun Varşova Konvansiyonu ile Montreal Protokolü hükümlerine göre belirleneceğini, Zarara sebep olan olayın hava taşıması sırasında meydana gelmiş olması gerektiğini, davacı yanın dava konusu 10 adet kolinin müvekkili şirket sorumluluğunda iken kaybolduğuna ilişkin bir delil sunmadığı, zararın müvekkili şirketten kaynaklandığını ispatlayamadığını, ancak alıcı ile temsilcisinin, emtiaları hasarsız/eksiksiz teslim aldığına dair yazılı batanı bulunduğunu,Delil listesi ekinde sunulan \"Teslim Belgesi' ile sabit olduğunu, taşımaya konu emtiaların alıcı yan/temsilcisi tarafından 20.08.2018 tarihinde hasarsız ve eksiksiz çekildiği, kargonun hasarsız çekildiğine dair ilgili dokümanın İngilizce dilinde olması nedeniyle yeminli tercümesi de yapılarak sunulduğunu,Taraflarına usulüne uygun ve süresi içinde bir hasar ihbarının bulunmadığını, ayrıca davacı yan tarafından olunan delil listesi incelendiğinde, ihbarın yalnızca diğer davalı ... şirketine yapıldığı, tüm e-mail yazışmalarında da diğer davalı ile tapıldığının görüldüğünü, bu nedenle müvekkili şirket yöneltilebilecek kusur ve eksik teslimat olgusu da bulunmadığına göre, davacı sigortalısının ve de halefi olarak davacının, dava hakkının düştüğünün açık olduğunu,Yukarıda izah edildiği üzere, müvekkili şirketin ancak hava taşıması sırasında meydana gelen hasardan sorumlu tutulabileceğini, eksik teslime ilişkin olgunun havayolu taşıması sırasında meydana gelmediği, bu hususun taraflarınca delil listesine eklenen \"teslim belgesi\" ile de sabit olduğunu, dava konusu kaybın yükün havalimanına teslimi için yapılan kara nakliyesi sırasında meydana gelebileceği gibi, aktarma sırasında da meydana gelmiş olabileceği, taşımanın diğer aşamalarının diğer aşamalarının kontrolü ve sorumluluğu altında olduğunu, bu nedenle davanın müvekkili şirket yerine sadece diğer davalıya yöneltilmesi gerektiği sabit olduğundan, öncelikle davanın husumetten reddine, esasa girilmesi halinde ise beyan ve deliller ile de ispat edileceği üzere dava konuş olayda müvekkili şirketin hiçbir sorumluluğu bulunmadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin geçerli bir sigorta ilişkisinin varlığına dayanıp dayanmadığı, menfaat yokluğu ex gratia (lütuf ödemesi) niteliği taşıyıp taşımadığı ve bu sebeple de halefiyetin söz konusu olup olmadığı davacı sigorta şirketi tarafından sunulan delillerden anlaşılamadığını, sigorta sözleşmelerinde sigortacının ve sigortalın bazı yükümlülükleri bulunduğunu, 17.08.2018 tarihli Nakliyat emtia sözleşmesinin bilgilendirme formunda da belirtildiği üzere riziko gerçekleştikten sonra 15 iş günü içinde sigortacıya bildirim yapılması gerektiğini, ancak davacı taraf bu bildirimin yapıldığına dair herhangi bir belge sunmadığını, sigortalının sorumluluğunu yerine getirip getirmediğini, sigortacıya usulüne uygun bir bildirim yapılmadan mı ödeme yapıldığını araştırması gerektiğini, müvekkili şirketin dava konusu taşımada hukuken taşıyan sıfatı bulunmadığını, sadece acente sıfatına sahip olduğunu, ve acente olarak sorumluluklarını yerine getirdiğini, bu nedenle müvekkili şirkete herhangi bir kusur atfedilemeyeceğini, müvekkili şirketin herhangi bir emtianın kaybolmasında kusurlu olmadığını, hasarın nerede gerçekleştiği hususunda hiçbir belge olmadığını, hasar bildirimi yasal süresi içinde yapılmadığını, hasar tutarının ne şekilde hesap edildiğinin belli edilmediğini, taşımayı gerçekleştiren şirket olmadığını, fiili taşımayı diğer davalı ... Taş. A.Ş.tarafından gerçekleştirildiğini, bu nedenlerle davanın aktif ve pasif husumet itirazları yönünden reddine, aksi takdirde esas yönünden reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, \"Davacının sigortalısına ait 358 koli konfeksiyon giyim eşyası cinsi emtianın taşıma işinin davalı davalı üst taşıyıcı ... Anonim Şirketi ve alt taşıyıcı davalı - ... Anonim Şirketi tarafından üstlenildiği 10 kolinin eksik olarak teslim edildiği anlaşılmakla; Uyuşmazlığa konu davada, taşımanın Türkiye'den İngiltere'ye olduğundan, Türkiye ve İngiltere Varşova/Montreal Konvansiyonuna taraf olmaları dikkate alındığında, somut olayda Montreal Konvansiyonu hükümleri, Konvansiyonda yer almayan hükümler açısından iç hukuk kuralları uygulama alanının bulacağı Dava konusu emtianın hava yolu ile taşınması hususunda dava dışı sigortalı ile davalı ... Anonim Şirketi 'nin sözleşme akdettiği, fiili taşımanın ise diğer davalı tarafından yapıldığı ,10 adet kolinin eksik tesliminin yapıldığı ancak bu durumun bilirkişi raporunda da anlatıldığı üzere Emtia-kargoların, Londra/Heatrow havalimanına varışı ile uçaktan boşaltılması esnasında kargoların hasarlandığı ya da zıyaı uğradığına ilişkin herhangi bir tespit/rezerv tutanağı bulunmadığı, hava yük senedi üzerine kolilerin kaybına ilişkin çekince şerhi derç edilmediği, dolayısıyla İstanbul/AHL - Londra/LHR Havalimanları arasında gerçekleşen havayolu taşıması esnasında ve uçaktan boşaltılmasında, kargoların zıyaı ile ilgili iddia yönünden fiili taşıyıcı ... Hava Yollarına her hangi bir hata ve kusur atfedilemeyeceği, Dahili taşımayı yapan 1 numaralı davalı ... şirketinin, Londara'daki partneri ifa sorumlusu ... şirketinin havalimanından nihai varış yerine teslim etmek üzere söz konusu kargoları tam ve eksiksiz olarak teslim aldığının kabulü ile 10 adet kolinin eksik teslim edilmesi ile bu eksikliğin hava yolu taşıması esnasında olduğunun sabit olmadığı bu sebeple alt taşıyıcının sorumluluğuna gidilemeyeceği anlaşılmakla; Birinci ve üçüncü bilirkişi raporları aynı doğrultuda olup hükme esas alınmakla davalının sorumluluğu 91,10 kg bürüt *19 SDR =1.730,90 SDR olarak belirlendiği, Karar tarihindeki 1 SDR karşılığının 8.11 TL olduğu 1.730,90 SDR *8.11 =14.037,599 TL ye tekabül ettiği ancak davacının netice-i talebinin 13.392,53 TL olduğu anlaşılmakla davalı ...'ye karşı açılan davanın reddine, Davalı ...'ye karşı açılan davanın kabulüne, talep gibi 13.392,53-TL sigortalıya yapılan ödeme tarihi olan 24/10/2018 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...'den tahsili ile davacıya ödenmesine, ...\" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı tarafça delil listesi kapsamında sunulmuş olan \"teslim belgesi\", taşıma konusu emtiaların ... A.Ş. tarafından yerel taşımayı gerçekleştirecek olan diğer davalı ... A.Ş.'ye teslimine ilişkin olup, emtiaların alıcı yan temsilcisine teslim edilmiş olduğunun söylenmesinin mümkün olmadığını, söz konusu tutanağın Bilirkişiler tarafından hatalı yorumlandığını, nitekim, gerek alıcı tarafın gerekse sigortalının, hasarın, taşımanın hangi aşamasında meydana gelmiş olduğunu tespit etmesinin mümkün olmadığını, dolayısı ile her iki taşıyıcı da hak sahibine karşı sorumlu olup hasardan nihai olarak hangi tarafın sorumlu olacağı davalı taşıyıcılar arasındaki ilişki kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, bir başka ifade ile ... A.Ş.'nin cevap dilekçesinde ileri sürmüş olduğu gibi alıcı temsilcisinin, emtiaları hasarsız olarak teslim aldığının söylenmesi mümkün olmadığını, ... A.Ş., iş bu savunmasını ancak ... A.Ş.'ye karşı ileri sürebilecek olup davacı şirkete karşı her iki davalının da sorumlu bulunduğu hususunda tereddüt bulunmadığını, hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğini tespit etmesinin mümkün bulunmaması sebebiyle her iki taşıyıcıya da husumet yöneltmiş olan davacı şirketin vekalet ücreti ödemeye mahkum edilmesi hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen ... yönünden kararın kaldırılmasını ve davanın her iki davalı yönünden de kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığını, davalı şirketin işbu davaya konu taşımada hiçbir şekilde sorumluluğu olmadığını, iddia edilen hasarın nerede, taşıma sırasında mı yoksa alıcı uhdesinde mi meydana geldiğine ilişkin bir inceleme yapılmadan hüküm kurulduğunu, iddia edilen hasardan davalının sorumlu olmadığını, hasar bildirimi yasal bildirim süresi içerisinde usulüne uygun olarak yapılmadığını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE: Dava, havayolu taşıması nedeniyle taşımaya konu emtianın eksik teslimi nedeniyle uğranılan zararı sigortalısına tazmin eden sigortacının ödediği bedelin rücuen tahsili davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunup bulunmadığı, davalıların hasardan sorumlu olup olmadıkları noktasındadır. Dava konusu taşımaya ilişkin 17/08/2018 tarih ve ... nolu air waybill, gönderici ... tarafından, alıcı ... Ltd.'ye gönderilen 358 koli emtianın taşınmasına ilişkin olarak ... A.Ş. Tarafından düzenlenmiştir. Taşıma senedinde ... teslim kaydı bulunmaktadır. Gümrük beyannamesinde de, teslim şekli ..., ödeme şekli ise mal mukabili olarak belirtilmiştir. Davalı ... tarafından 20/09/2018 tarih, ... nolu fatura navlun bedeli olarak 30.564,86 TL, kapıdan kapıya teslim bedeli olarak 15.492,49 TL olmak üzere toplam 46.057,35 TL bedelli olarak düzenlenmiştir. Davacı sigorta şirketi tarafından davaya konu taşıma 17/08/2018 tarihinde \"nakliyat emtea sigorta poliçesi\" ile ziya ve hasarlara karşı sigortalanmış bulunmaktadır. Hasar ihbarında bulunulması üzerine, davacı sigorta şirketi tarafından ekspertiz raporu alınmış ve ve dava dışı sigortalısına 24/10/2018 tarihinde 15.544,11 TL ödenmiştir. Davacı tarafça, taşımaya konu 10 kolinin alıcısına eksik teslim edildiğinden bahisle, sigortalısına ödediği zarar bedelinin rücuen davalılardan tahsili istemiyle eldeki dava açılmıştır. Davalı ... diğer savunmalarının yanı sıra husumet itirazında bulunmuştur. Gerek hava taşıma senedinde gerekse gümrük beyannamesinde teslim şekli ... teslim olarak belirtilmiştir. Bu teslim şeklinde, satıcı malları belirlenen varma yerinde gelen taşıma aracından boşaltmadan alıcının tasarrufuna bırakarak teslim eder. Satıcı malların varma yerine getirilmesine ilişkin tüm hasar ve masrafları üstlenir. Satıcının alıcıya karşı sigorta sözleşmesi yapmak yükümlülüğü yoktur. Buna göre, eşyayı taşıyan araç varma yerine varıncaya kadar hasar ve yarar satıcıda olup, somut olayda hasar taşıma sırasında meydana geldiğinden zarar davacının sigortalısı üstünde oluşmuştur. Davacı sigorta şirketi sigorta kapsamında ödeme yaparak sigortalısının haklarına halef olmuştur. Bu haliyle davacının aktif husumet ehliyeti bulunmakta olup, husumet itirazı yerinde değildir. Davalı ... ayrıca hava taşıma senedinde acente olarak yer aldığını ve bir sorumluluğunun bulunmadığını ileri sürmüş ise de, gerek navlun faturası ve gerekse taşımanın kara taşıması ayağının da bulunduğu nazara alındığında davalının bu savunmasına itibar edilmesi mümkün değildir. 17/08/2018 tarih ve ... nolu air waybillde, 358 koli emtianın İstanbul'dan Heathrow/Londra'ya ... tarafından hava yoluyla 19/08/2018 tarihinde taşınacağı, 20/08/2018 tarihinde ise karayolu ile taşınacağı belirtilmiştir. Davalı ... tarafından sunulan 20/08/2018 tarihli belgeye göre ise, 358 koli emtianın ... plakalı araca ... imzasıyla teslim edilmiştir. 22/08/2018 tarihli kayıp notunda 10 kolinin eksik olduğu belirtilmiş ve ... firması kaşesi basılarak imzalanmıştır. Değişik tür araçlar ile yapılan taşımalarda ziyaa, hasara veya teslimdeki gecikmeye yol açan olayın taşımanın hangi kısmında meydana geldiği belli ise, taşıyıcının sorumluluğu, taşımanın bu kısmının bağlı olduğu hükümlere göre belirlenir(TTK m. 903). 20/08/2018 tarihli belgeye göre ise, 358 koli emtianın ... plakalı araca ... imzasıyla çekincesiz olarak teslim alındığına göre, hasarın hava taşımasına ilişkin kısımdan kaynaklanmadığı anlaşılmaktadır. Bu halde, taşımanın hava taşıması ayağını üstlenen fiili taşıyıcı davalı ... A.Ş.'ye sorumluluk yüklenmesi mümkün değildir. Hasarın kara taşımasına ilişkin kısımda meydana gelmesi ve taşımanın uluslararası taşıma olması nedeniyle CMR hükümlerinin uygulanması gerekir. CMR'nin 17/1. Maddesine göre, taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. Dosyada bulunan navlun faturasına göre davalı ...'nin kapıdan kapıya teslim yani kara taşımasını da üstlendiği anlaşılmaktadır. Davalı ..., 22/08/2018 tarihli kayıp notuna göre taşımaya konu 10 kolinin eksik olduğu sabit olup, buna göre davalı, taşıma sırasında oluşan hasar ve kayıplardan sorumludur. Kayıp eşya söz konusu olduğu durumlarda hasar ihbarına gerek bulunmamaktadır. CMR Konvansiyonuna göre taşıyıcının sorumluluk limiti, kilogram başına 8.33 SDR ile sınırlıdır. Dairemizin karar tarihi itibariyle, davacının sigortalısına ödediği tutar sorumluluk sınırının altında kalmaktadır. Bu nedenle, ilk derece mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik görülmemiştir. HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı ile davalı ... Anonim Şirketi vekillerinin yerinde görülmeyen istinaf başvurularının ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiştir.
KARAR: Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle; 1-Davacı vekili ile davalı ... Anonim Şirketi vekilinin istinaf başvurularının HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davalı tarafından başvuru sırasında peşin olarak yatırılan 284,40 TL harcın, alınması gerekli olan 915,00 TL harçtan mahsubu ile bakiye 630,60 TL istinaf karar harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 4-Taraflarca istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 01/02/2024