T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
43. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/1568
KARAR NO: 2024/83
KARAR TARİHİ: 01/02/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 20/09/2023
NUMARASI: 2022/804 Esas - 2023/586 Karar
DAVA: Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 01/02/2024
Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında bayilik sözleşmesi imzalandığını, bu kapsamda bayi tarafından ürün satın almak üzere siparişler verildiğini ve davacının siparişi kabul etmesi halinde bayiye ilgili ürünlerin teslim edildiğini, davacı şirket tarafından davalıya bayinin/davalının ticari faaliyetlerine destek amacıyla mülkiyeti davacıya ait olmak üzere 16 adet ekipmanın ariyet olarak verildiğini, işbu ekipmanlarla ilgili ariyet sözleşmesi düzenlendiğini, davalı tarafından bayilik ilişkisini zedeleyici, olumsuz hal ve davranışlar sergilendiğini ve davacı şirket çalışanlarını tehdide varan olaylar yaşandığını, bu nedenle taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin 21/03/2022 tarihli ihtarname ile feshedildiğini, Ariyet Sözleşmesinin 2.5.maddesi gereğince bayilik sözleşmesinin taraflarca fesholunması, herhangi bir nedenle ortadan kalkması veya bayinin işbu sözleşmeye uygun hareket etmemesi halinde önceden yazılı ihtara gerek kalmaksızın emtianın davacı şirkete derhal iadesi gerektiğini, emtianın iadesi için davalıya Beşiktaş ...Noterliğinin 03/08/2022 tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesi gönderilmiş ise de davalı tarafından ihtarın gereğinin yerine getirilmediğini, bayilik sözleşmesinin davalının kusuru ve sözleşmeye aykırı, güven zedeleyici davranışları nedeniyle sona erdiğini, bu haklı fesihle birlikte Ariyet Sözleşmesi de kendiliğinden sona erdiğinden ariyet sözleşmesi kapsamında davalıya teslim edilmiş olan 16 adet ekipmanın davacı şirkete aynen iadesine, ekipmanların iadesinin mümkün olmaması/icra marifetiyle teslim aşamasında davalının yedinde bulunmaması halinde Ariyet Sözleşmesinin 2.5.2.maddesi gereği ekipmanların Ariyet Sözleşmelerinde yazılı olan değerlerin toplamı olarak 634.916,00 TL'nin sözleşmelerin imza tarihlerinden itibaren reeskont avans faiziyle birlikte ödenmesine, yargılama neticeleninceye kadar ürünlerin tedbiren bir depoya kaldırılmasına dair tedbir kararı verilmesine, bu yöndeki tüm masrafların davalı yana yükletilmesine karar verilmesini, fazlaya dair hakları ve söz konusu ekipmanların davalı tarafça kullanılması sebebi ile oluşabilecek hasar ve zarara dayalı hakları saklı kalmak kaydı ile talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşmeye konu ariyetle ürünlerin iadesi için arabulucu ile yapılan görüşmede söz konusu ürünlerin hali hazır 2.el fiyatlarının tespiti için taraflarına teklif verilmesi halinde bedelin ödeneceğini söylemelerine karşın davacı şirketin bu teklifi kabul etmeyerek dava ikame etme yolunu seçtiğini, davaya konu ariyetli ürünlerin ellerinde olmaması nedeniyle amortisman bedellerinin düşürülüp 2.el fiyatlarının tespit edilmesi halinde bedeli ödemeye hazır olduklarını beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, \"tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında bayilik ve ariyet sözleşmeleri akdedildiği, mülkiyeti davacı şirkete ait olmak üzere bilirkişi raporu ile tespiti yapılan bir kısım ekipmanın davalıya ariyet olarak verildiği, davacı tarafından gönderilen ihtarname ile bayilik sözleşmesinin feshedildiğinin bildirildiği sabittir. Fesih nedeniyle davalının sözleşme uyarınca teslim almış olduğu teçhizat ve edevatı aynen iade etme yükümlülüğü söz konusudur. Ariyet sözleşmesinin 2.5.maddesi ile bayilik sözleşmesinin taraflarla fesholunması, herhangi bir nedenle ortadan kalkması veya bayinin işbu sözleşmeye uygun hareket etmemesi halinde önceden yazılı ihtara gerek kalmaksızın emtianın davacı şirkete derhal iadesinin hüküm altına alındığı, bu doğrultuda sözleşmenin feshedilmesine mütakiben bu malzemelerin iadesinin gerektiği, davalının sözleşme şartlarına uygun olarak davalıya malzemeleri iade etmediği gibi bedellerini de ödemediği sonuç ve kanaatine varılarak davanın kabulüne, ...\" karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, ayrıntılı istinaf dilekçesinde sunulacak sebepler ve mahkemenin resen gözeteceği sebeplerle bu kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.
GEREKÇE: Dava, bayilik sözleşmesinin feshi nedeniyle ariyetlerin iadesi, davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık, istinaf dilekçesinde başvuru sebepleri ve gerekçesinin bildirilmemesi nedeniyle kamu düzenine aykırılık çerçevesinde değerlendirilmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)'nun 342/2-e maddesinde, başvuru sebepleri ve gerekçesinin istinaf dilekçesinde bulunması gerektiği, HMK'nın 352/1-d maddesinde de başvuru sebeplerinin veya gerekçesinin hiç gösterilmemesi halinde öncelikle gerekli kararın verileceği, HMK'nın 355. maddesinde ise, incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı ancak kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde bunun resen gözetileceği düzenlenmiştir. Her ne kadar ilk derece mahkemesi kararına karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuş ise de, istinaf başvuru dilekçesinde istinaf başvuru sebepleri ile gerekçesi gösterilmemiştir. İncelemeye konu istinaf dilekçesi süre tutum dilekçesi niteliğinde olup, yasal süresi içerisinde, gerekçeli istinaf dilekçesi sunulmamıştır. Hal böyle olunca, Dairemizce ilk derece mahkemesi kararı kamu düzenine aykırılık yönünden incelemeye tabi tutulmuş ve mahkeme kararında kamu düzenine aykırılık saptanmamıştır. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık durumu ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.
KARAR: Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davalı tarafından başvuru sırasında peşin olarak yatırılan 10.842,78 TL harcın, alınması gerekli olan 43.371,11 TL harçtan mahsubu ile bakiye 32.528,33 TL istinaf karar harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,3-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 01/02/2024