T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO\t: 2021/1498
KARAR NO\t\t: 2024/475
KARAR TARİHİ\t: 28/02/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t: İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ\t\t: 10/03/2021
NUMARASI\t\t: 2020/495 Esas 2021/282 Karar
DAVANIN KONUSU\t: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
BAM KARAR TARİHİ\t: 28/02/2024
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 28/02/2024
Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı, davalı şirketten, 03/09/2018 tarihinde KDV dahil, 54.461,20 TL karşılığında, ... Marka ... Model binek araç satın aldığını, davacının vergi mükellefi olduğunu ve İzmir Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odasına 22804 oda sicil numarası, 35-... esnaf sicil numarası ile kayıtlı ticari taksi işleteni olduğunu, rava konusu aracın davacının ticari işletmesi için, ticari taksi olarak kullanıldığını, 23/06/2019 tarihinde, dava konusu araç seyir halinde iken, aracın motor kısmında yangın çıktığını ve kullanılamaz hale geldiğini, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Daire Başkanlığı tarafından, 23/06/2019 tarihinde düzenlenen Yangın Raporunda yangının çıkış sebebinin motor enstalasyon kablolarında meydana gelen elektrik kısa devre sonucu çıkan kıvılcımların kolay yanabilen yakıt, yağ ve kabloları tutuşturması neticesinde yangın çıkmış olabileceği kanaatine varıldığının belirtildiğini davacının kendi iradesi dışında gerçekleşen bu olay nedeni ile ilk ve öncelikli olarak aracı satın aldığı davalı şirkete başvurduğunu, aracın yaklaşık bir hafta davalı şirkette kaldığını ve incelendiğini, davalı şirketin, aracın, aracın daha önce tramer kaydını gerekçe göstererek, davacının zararını karşılamak istemediğini, dava konusu aracın daha önce hiçbir kazaya karışmadığını, yangının çıkış tarihinde henüz 58.000 km de olan dava konusu aracın 28/09/2018 tarihinde trafiğe çıktığını, İzmir 1. Sulh Hukuk Mahkemesi 2019/119 D. İş sayılı dosyasıyla yapılan tespitte, yangının, motorun iç tesisat kablolarındaki kısa devre sonucu oluşabileceği kanaatine varıldığını, davacının yangın nedeni ile oluşan zararını giderebilmek için, İzmir 12. İcra Müdürlüğü’nün 2019/11877 esas sayılı dosyasıyla 03.10.2019 tarihinde davalı aleyhine icra takibine başlattığını, davalının bu takibe aynı gün itiraz ettiğini, belirterek davacının satın almış olduğu, ... plakalı , ... şase nolu ... marka ... model araçta üretimden kaynaklanan gizli ayıp nedeni ile aracın misliyle değiştirilmesine, mahkemece bu talebin yerinde görülmemesi halinde, davalı borçlu tarafından İzmir 12. İcra Müdürlüğü'nün 2019/11877 E. sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davada yetkili mahkemenin davalı şirketin merkezinin bulunduğu İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, davacının kullanımdaki aracın üreticisinin müvekkili ... A.Ş olmadığını, müvekkilinin yalnızca distiribütörlüğünü üstlenen firma olduğunu, davacının ihbar ve muayene yükümlülüğünü yerine getirmediğini, davanın zamanaşımına uğradığını, araçta yangına sebebiyet veren kullanıcı tarafından ön tampon traversinin delinerek gprs ve taksimetre montajı yapıldığını, kullanıcı kaynaklı çıkan yangının müvekkilini şirkete yönetilemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
MAHKEMECE: \"... 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 6335 sayılı Kanun ile değişik 4. maddesinde ticari davalar tanımlanmıştır. Buna göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile maddenin devamı fıkralarında belirtilen davalar ticari dava olarak nitelendirilmiştir. Yine aynı Kanunu'un 5/3. maddesinde “Asliye ticaret mahkemesi ile Asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan yasal düzenlemeler karşısında, Asliye Ticaret Mahkemelerinin özel mahkeme niteliğinde bulunduğu, bu niteliği gereği görev alanının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre belirleneceği ve genel mahkemeler ile arasındaki ilişkinin önceki kanunun aksine görev ilişkisi olduğu açıktır. Asliye Ticaret Mahkemelerinin çekişmeli yargıdaki görev alanının TTK’de ve diğer özel kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen davalarla sınırlı olduğu kuşkusuzdur.
Öte yandan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6335 sayılı Kanun ile değişik 4. maddesinde ticari davaların; mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olarak iki gruba ayrıldığı anlaşılmaktadır. Mutlak ticari davalar, tarafların sıfatına veya bir ticari işletme ile ilgili olup olmamasına bakılmaksızın kanun gereği ticari sayılan davalar olup TTK’nin 4/1. maddesinin b, c, d, e, f fıkralarında ve özel kanunlarda düzenlenmiştir. Nispi ticari davalar ise, tarafların tacir sıfatına haiz olduğu ve her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıklardan doğan davalardır. Bir başka ifade ile bu davalar ya bir ticari işletmeyi ilgilendirmeli ya da iki taraf için de ticari sayılan hususlardan doğmaları halinde ticari dava olarak nitelendirilebilirler.
Gerek mutlak ve gerekse nispi ticari davaların Asliye Ticaret Mahkemelerinde görüleceği açıktır.
Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; davacının davalı şirketin İzmir bayisinden 2018 model ... marka ... model otomobil satın aldığı, satın aldığı bu otomobilin motorunda 23/06/2019 tarihinde meydana gelen yangın sebebiyle aracın kullanılamaz hale geldiği, araçta üretim hatası bulunduğu, bu hatanın ayıp oluşturduğu, bu nedenle satım bedelinin iadesi gerektiği iddiası ile davacının davalı aleyhinde İzmir 12 İcra Müdürlüğünün 2019/11877 esas sayılı dosyasında takip başlattığı, davalının takibe itirazı üzerine takibin durduğu, davacının iş bu dava ile itirazın iptali talebinde bulunduğu, her ne kadar davacı iş bu davayı aracın ticari taksi olarak kullanıldığından bahisle mahkememizde dava konusu etmiş ise de, mahkememizin görevli kabul edilebilmesi için taraflar arasındaki uyuşmazlığın mutlak veya nispi ticari davalardan olması gerektiği, bu kapsamda yapılan incelemede taraflar arasındaki uyuşmazlığın satım sözleşmesinden kaynaklandığı, satım sözleşmesinin Türk Borçlar Kanunun' da düzenlendiği, ayrıca İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğünün cevabı yazısına göre davacının ticaret sicil kaydının bulunmadığı, İzmir Vergi Dairesinin cevabı yazısına göre de davacının basit usulde vergi mükellefi olduğu, yani tacir sayılan kimselerden olmadığı, davanın bu özelliği itibariyle mutlak ve nispi ticari dava olarak nitelendirilemeyeceği ve TTK hükümlerinin veya özel kanun hükümlerinin uygulanmasını gerektirir ticari bir uyuşmazlıktan söz edilemeyeceği, uyuşmazlığın çözümünün genel mahkemelerin görev kapsamında kaldığı, bu durum karşısında, satım sözleşmesinden doğan davada genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemeleri'nin görevli olduğu, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c maddesi uyarınca görev hususunun dava şartı olduğu, mahkemece yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerektiği anlaşılmakla mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir,\" gerekçesi ile, \"davacının dava dilekçesinin 6100 sayılı HMK'nun 114/1-c ve 115/2. maddeleri uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine, görevli mahkemenin İzmir Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi olması nedeniyle mahkememizin görevsizliğine,\"şeklinde karar verilmiştir,
Mahkeme kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının, davalı şirketten 03/09/2018 tarihinde KDV dahil 54.461,20 TL karşılığında ... marka ... model binek araç satın aldığını, davacının vergi mükellefi olup, İzmir Şoförler ve Otomobilciler Esnaf odasına ... oda sicil numarası, 35-... esnaf sicil numarası ile kayıtlı ticari taksi işleteni olduğunu, dava konusu aracın davacının ticari işletmesi için ticari taksi olarak kullanıldığını, 23/06/2019 tarihinde dava konusu aracın seyir halinde iken aracın motor kısmında yangın çıktığını ve aracın kullanılamaz hale geldiğini, aracın garanti kapsamında olması nedeni ile, gerek araçta bir üretim hatası olup olmadığının anlaşılabilmesi, gerekse davalı tarafın mahkeme kararı vb. bağlayıcı bir belge sonrasında ödeme yapabileceklerini beyan etmeleri üzerine davacı tarafından mahkemeden delil tespiti talebinde bulunulduğunu, İzmir 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2019/119 D. İş sayılı dosyasıyla yapılan tespitte yangının, motorun iç tesisat kablolarındaki kısa devre sonucu oluşabileceği kanaatine varıldığını, İzmir 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2019/119 D. İş sayılı dosyasındaki bilirkişi raporunun, davalı şirkete tebliğ edildiğini, fakat davalı tarafından bu rapora yasal süresi içinde itiraz edilmediğini, söz konusu yangın nedeniyle uğranılan zararın giderilebilmesi için İzmir 12. İcra Müdürlüğünün 2019/11877 esas sayılı dosyasıyla 03/10/2019 tarihinde davalı aleyhine icra takibine başlanıldığını, davalının bu takibe aynı gün itiraz ettiğini, gerekçeli kararda belirtildiğinin aksine bir kişinin tacir olup olmadığına yönelik tespit yapılırken incelenmesi gereken hususun ilgili kişinin hangi usulde vergilendirildiği olmayıp, burada önemli olanın esnaf faaliyeti sınırlarının aşılıp aşılmadığı olduğunu, dolayısıyla davacının basit usulde vergilendirildiği gerekçesiyle tacir olmadığı sonucuna varılmasının hatalı olduğunu, yine aynı şekilde, davacının ticaret sicil kaydının olmaması sebebiyle tacir sayılan kimselerden olmadığına ilişkin gerekçenin de hukuken yerinde olmadığını, zira ticaret siciline tescil, tacir sıfatının kazanılması bakımından kurucu değil, bildirici nitelikte olduğunu, bu sebeple tacir sıfatının, ticaret siciline tescilden önce kazanıldığını, diğer yandan ticari iş hususunun da mahkemece gözetilmesi gerekirken bu hususa ilişkin olarak bir inceleme yapılmadığını, davalı şirketin tacir olduğu konusunda herhangi bir tereddüt bulunmadığını, davacı müvekkili ile davalı şirket arasında bir sözleşme ilişkisinin bulunduğunun da açık olduğunu, bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olmasının gerektiğini, bu tür davaların nispi ticari dava olarak adlandırıldığını, söz konusu davanın nispi ticari dava niteliğinde olduğunun açık olduğunu, buna rağmen İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/495 E. Sayılı dosyada görevsizlik kararının verilmesi ve görevli mahkeme olarak İzmir Asliye Hukuk Mahkemelerinin gösterilmesinin hatalı olduğunu belirterek yerel mahkemece verilen görevsizlik kararının kaldırılmasına ve İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğuna karar verilmesini ve davanın esasının incelenmesi için dosyanın İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesine iadesine karar verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, satım sözleşmesine konu aracın ayıplı olduğu iddiasından kaynaklı iddiasına dayalı misli değişim aksi halde alacağın tahsili amacıyla girişilen icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
HMK'nın 1. maddesinde görev hususunun kamu düzenine ilişkin olduğu, mahkemece yargılamanın her aşamasında re'sen gözetileceği düzenlenmiştir.
Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına, taraflar arasındaki uyuşmazlığın satım sözleşmesinden kaynaklandığı, Tescil Müdürlüğü yazısına göre davaya konu aracın 26/09/2018 tarihinde ... plaka ile davacı adına tescil edilip aynı gün ... ticari plakaya artarma yapıldığının belirtildiği, davanın mutlak veya nispi ticari davalardan olmadığının, davacının tacir sayılan kimselerden olmadığının anlaşılmasına göre davacı vekilinin tüm istinaf itirazları yerinde görülmediğinden 6100 sayılı HMK'nın 353/1,b.1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 10/03/2021 tarih, 2020/495 Esas ve 2021/282 Karar sayılı kararına karşı davacının istinaf başvuru sebeplerinin HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf kanun yoluna başvuran davacı taraftan alınması gereken 427,60 TL istinaf harcından başlangıçta alınan 59,30 TL'nin mahsubu ile bakiye kalan 368,30 TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan istinaf masrafının üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
5-İstinaf yargılamasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda; HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince oy birliği ile kesin olmak üzere karar verildi. 28/02/2024