T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/267
KARAR NO: 2024/368
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 08/12/2020
NUMARASI: 2018/483 E. - 2020/234 K.
DAVANIN KONUSU: Fikir Ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 22/02/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin tüm dünyada ... yazılımlarının eser ve hak sahibi olduğunu, müvekkiline gelen lisanssız kullanıma ilişkin ihbarlar üzerine, İstanbul Anadolu Fikri Haklar Hukuk Mahkemesinin 2018/315 D. İş dosyası ile davalı şirket adresinde tespit yapıldığını, Müvekkili şirkete ait yazılımların, davalı şirket adresindeki bilgisayarlarda kurulu ve aktif, çalışır durumda olduğunu, bu şekilde yazılımın izinsiz olarak, korsan tabir edilen biçimde yüklendiğini, kullanılır olduğunun tespit edildiğini, Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu belirterek, tüm bu nedenlerle FSEK’nun 68. maddesi uyarınca satış bedelinin üç katı kadar, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 10.000,00 TL ‘nin haksız eylem tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin Türkiye'nin birçok şehrinde mağazası bulunan, tanınan ve güvenilir bir şirket olduğunu, şirketin kendi bünyesinde yazılım geliştirmesi yapmadığını, böyle bir hizmete ihtiyaç duyulduğunda bu yönde hizmet veren firmalardan fatura karşılığında bedeli ödenerek hizmetin alındığını, mahkemece yapılan delil tespiti sonrasında müvekkili şirketin bilgisayarlarında inceleme yapıldığını, sadece 1 bilgisayarda söz konusu programın bulunduğunu, ancak bu bilgisayarın müvekkili şirkete ait olmadığının inceleme sırasında da beyan edildiğini, söz konusu bilgisayarın müvekkili şirkete ait olmayan bir bilgisayar olduğunu, üçüncü kişiye ait bir bilgisayar olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece; \"Davanın KABULÜNE,FSEK 68.maddesi uyarınca davacıya ait yazılımların telif bedelinin 3 katı kadar taleple bağlı kalınarak 10.000,00 TL'nin 22.05.2018 tarihinden itibaren ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, \" karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı şirketin merkezinin Amerika Birleşik Devletleri’nde olduğunu, davacı şirketin möhuk md.48 hükmü gereği göstermesi gereken teminatı göstermediğini, mahkeme tarafından işbu usulü hüküm dikkate alınmaksızın dava şartı tamamlamadan karar verildiğini, davacının Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşme tarafından olmadığını, bu usulü eksikliğin usulden ret sebebi olduğunun içtihat edildiğini, davaya konu olan programın bir yazılım programı olduğunu, söz konusu program kullanılarak yeniden bir program üretilmeye yaradığını, yapılan aramada bu program ile üretilmiş hiçbir yazılımın dahi bulunmadığını, yani bu programın hiçbir şekilde taraflarınca kullanılmış veya kullanılan bir program olmadığını, bu program ile müvekkile ait olan PC’lerde veya çalışan kişiye ait olan PC’de bu program ile üretilmiş hiçbir yazılımın bulunmadığının sabit olduğunu, öte yandan gerek İstanbul Anadolu Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2018/315 D. İş sayılı tespit dosyasına sunulan bilirkişi raporunda gerek işbu istinaf konusunun dosyada alınan bilirkişi raporlarında açıkça müvekkilin yazılım alanında çalışmalar yapmadığının tespit olunduğu ve müvekkil şirketin bu tarz uygulama ve programlara ihtiyaç duymadığını ve duymayacağını ortaya konulduğunu, müvekkil giyim alanında ve mağazacılık alanında faaliyet göstermekte olduğunu davacı programı ile yazılım yazmasını gerektiren bir iş ve pazarlama alanın söz konusu olmadığını, şirket çalışanının işle ilgisi olmayan eyleminden sorumlu tutulamayacaklarını, belirlenen telif bedelinin gerçeğe uygun olmadığını , davacıdan alınan fiyat teklifleri ile karardaki telif bedelinin çok farklı olduğunu , ek rapor talebinin reddinin hatalı olduğunu mahkeme tarafından bu hususlar göz ardı edilerek dosyada hüküm verildiğini beyanla hatalı kararın kaldırılmasını davanın reddini talep etmiştir.
İstinafa Cevap: Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalı tarafın istinaf taleplerinin gerçeği yansıtmadığını, teminat gösterme zorunluluğu olmadığını, yazılımı izinsiz olarak indiren tarafın, bu programı kullanarak yeni dosyalar oluşturmasının, aktif kullanmasının, ticari menfaat elde etmesinin, kullanım sıklığı veya azlığı gibi hususlar hukuka aykırılığı ortadan kaldıracak nedenler olmadığını, davanın, davalının müvekkile ait yazılımı lisanssız ücret ödemeden indirmiş olması nedeniyle müvekkilin uğradığı zararın tazmine yönelik olduğunu, delil tespit raporunda da açıkça belirtildiği üzere şirket adresindeki bilgisayarlarda kaçak yazılımın yüklü olduğu tespit edildiğinin sabit olduğunu, tespit yapılan adresin şirkete ait olmadığını veya kaçak yazılım bulunan bilgisayarın başka bir kişiye ait olduğuna ilişkin fatura ibraz edemediklerini, şirket çalışanının kişisel kullanım için indirmiş olmasının dahi dava esasına etkisinin bulunmayacağını, tespit yapılan bilgisayarın davalı şirketin uhdesinde bulunduğunu, şirketin bu yazılımı kullanıp kullanmamasının davanın esasına etkisi olmadığını, burada tazminata esas olan kusurun, müvekkile ait olan yazılımların, ücreti ödenmeden kaçak/korsan yolla izinsiz olarak gizlice indirilmiş olmasından kaynaklandığını, dava kısmi bir davadan olduğunu, açılırken bedelin 10.000 TL olarak gösterilmiş olmasının lisans bedelinin 10.000 TL olduğu anlamına gelmeyeceğini, müvekkili şirketin satmakta olduğu ürünlerin, kendi sayfasından veya Türkiye distribütörlerinin sayfası incelendiğinde görüleceği üzere 1500 EURO 29.000 EURO (KDV hariç) fiyat aralığında yer aldığını, bu fiyatların eklentiler olmadan tek bir ürün için olduğunu, raporda davalı tarafın indirmiş olduğu yazılımın, müvekkilden bir lisans sözleşmesi kapsamında satın almış olması karşısında, müvekkile ödemek zorunda kalacağı rayiç bedelin hesaplandığını, dolayısıyla raporun da usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davalı tarafın istinaf taleplerinin reddine, yerel mahkeme kararının onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe ve Sonuç:HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Dava, davacıya ait bilgisayar programının davalı tarafça haksız kullanıldığı iddiasına dayalı telif tazminatı istemine ilişkindir. Mahkemece yukarıda yazılı olduğu üzere davanın kabulüne karar verilmiştir. Ancak , davalı vekili davacı şirketin ABD'de mukim olduğunu MÖHUK 48 .maddesi gereği yabancılık teminatı yatırması gerekirken mahkemece bu usul hükmünün dikkate alınmadığını istinaf sebebi olarak ileri sürmüştür. Dava şartlarının mahkemece resen dikkate alınması yasal zorunluluktur. HMK nın 114/ğ maddesi gereği \"Teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi.\" dava şartı olarak düzenleniş olup, yerine getirilmemesi halinde aynı kanunun 115/2 maddesi gereğince davanın usulden reddi gerekir. 5718 sayılı Yasa'nın 48/1 maddesinde, Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişilerin, yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorunda oldukları, aynı maddenin 2. fıkrasında mahkemenin karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutabileceği düzenlenmiştir. Düzenleme karşısında, Türk mahkemelerinde dava açan yabancının uyruğunda bulunduğu ülke ile Türkiye arasında karşılıklılık, çok taraflı veya ikili anlaşmalarla ve fiili mütekabiliyet esasına göre bir muafiyet bulunup bulunmadığının re'sen araştırılması gerekir. Davacının ABD de mukim bir şirket olduğu , ABD'nin yabancılık teminatına ilişkin genel nitelikteki LAHEY sözleşmesine taraf olmadığı, Türkiye ile ABD arasında federal veya eyalet bazında yabancılık ve yargılama teminatında muafiyet konusunda ikili anlaşma bulunup bulunmadığı mahkemece araştırılmamıştır. Davalı vekili, TRİPS sözleşmesi ve ABD ile düzenlenen 1931 tarihli sözleşme gereğince eldeki davada teminat gösterme şartının bulunmadığını beyan etmiş ise de, Her ne kadar , Türkiye Cumhuriyeti ile ABD arasında imzalanan 28 Ekim 1931 tarihli 04.06.1932 tarih 2002 sayılı Kanun’la onaylanan İkamet Mukavelesi mevcut ve teminattan muafiyeti içeriyor ise de, söz konusu anlaşmanın 2 nci maddesine göre sözleşme üç sene yürürlükte kalacak, bu tarihten sonra taraflardan birinin sözleşmeyi sona erdirme iradesinin diğerine tebliğ edildiği tarihten itibaren on iki ayın bitimine kadar yürürlükte kalacaktır. Bu nedenle âkit tarafların sözleşmeyi sona erdirme yolunda bir bildirimde bulunup bulunmadığı, yani ABD ile Türkiye Cumhuriyeti arasındaki bu sözleşmenin yürürlükte bulunup bulunmadığının araştırılarak teminat konusunda bir karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Yine TİPS 3. Maddesinde, her üyenin mevcut istisnalar hariç olmak üzere, fikri hakların korunması hususunda diğer üyelerin vatandaşlarına, kendi vatandaşlarına tanıdığı avantajlardan daha az avantajlı muamele yapmayacakları düzenlenmiş ve maddenin devamında \"Üyeler, hizmetler için adres bildirmek veya Üyenin yetki bölgesi dâhilinde bir temsilci atamak dâhil olmak üzere, adli ve idari usullere ilişkin olarak birinci paragrafta tanınan istisnalardan, sadece, bu istisnalar, bu Anlaşmanın hükümleriyle tutarlı olmayan yasa ve düzenlemelere riayet sağlanması için gerekli olduğu takdirde ve bu uygulamalar ticaret üzerinde gizli bir sınırlama teşkil edecek şekilde yürütülmediği takdirde, yararlanabilirler.\" denilmiştir. Görüldüğü üzere adli ve idari usullere ilişkin hükümler istisna tutulmuş olduğundan , ilk derece mahkemesinde yabancılık teminatının alınmasının gerekip gerekmediğinin tespiti ile gerekiyorsa dava şartı olan bu eksikliğin tamamlanması için usul hükümlerinin tatbiki suretiyle hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir. Tüm bu açıklamalara göre, davalı vekilinin istinaf talebinin esasa ilişkin başvuru sebepleri incelenmeksizin usule ilişkin istinaf sebebine dayalı olarak kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır. İstinaf başvurusunun kısmen kabulü ile 353/1-a-4. maddesi gereğince kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;2-İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 08/12/2020 tarih, 2018/483 E. - 2020/234 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-4. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3-Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yasa yoluna başvuran davalı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5-Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6-İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,7-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-4. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 22/02/2024