T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
21. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO\t\t: 2022/2529
KARAR NO\t\t: 2024/424
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ\t\t:Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi
ESAS NO\t\t:2021/268
KARAR NO\t\t:2022/726
KARAR TARİHİ\t:05/07/2022
DAVA\t\t: Menfi Tespit
KARAR YAZIM TARİHİ\t: 28/02/2024
İSTEM: \tDavacı, aleyhine Kumluca İcra Müdürlüğünün 2019/2652 E. sayılı dosyası icra takibi açıldığını, takibe karşı, Kumluca İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/ 84 E. sayılı dosyası ile yetkiye ve borca itiraz davası açtığını, davanın, 2020/ 31 K. sayılı ilam ile kabul ile sonuçlandığını, icra takibinin yetkili Fethiye İcra Müdürlüğüne gönderildiğini 2021/3115 E. sayılı icra dosya numarasını aldığını, ... İli, ... İlçesi, ... Köyünde çiftçilik yaptığını, davalının zirai ilaç ve malzeme sattığını, davalıdan serasında kullanmak üzere malzeme aldığını, kendisine senet imzalattıklarını, serasında yetiştirdiği domatesleri sattıkça borcunu yatırdığını, son ödemesini 02.08.2018 tarihinde yaptığını, senedini istediğini, senedin yanlarında olmadığını söylediklerini, kendisinin de borcunun bittiğine dair yazı vermelerini söylediğini, dilekçe ekinde sunduğu son ödemesini gösteren makbuzunun üzerine “2017 yılı ve 02.08.2018 tarihi itibariyle borcu yoktur” yazarak kendisine verildiğini ileri sürerek Fethiye İcra Müdürlüğünün 2021/3115 E. Sayılı dosyasından ve takibin dayanağı senetten borçlu olmadığının tespitini, ödeme halinde, tüm ferileri ve yargılama giderleri ile birlikte istirdadını, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
\tCEVAP: Davalı vekili, davacının, müvekkili ile aralarındaki hukuki ilişkiyi kabul ettiğini ve mal bedeline istinaden bono verdiğini beyan ettiğini, bu durumda davayı ispat yükünün kendisine düştüğünü, çek ve senet ile borç altına giren kimsenin borçlu olmadığını iddia ediyor ise bu hususu ispat etmek yükümlülüğü altına girdiğini, borçlunun sunmuş olduğu belgenin takibe konu bonoyla alakalı olduğuna ilişkin hiçbir ibare bulunmadığını ancak borçlunun kötü niyetli olarak, bu belgeyi sunarak, bono ile ilişkilendirmek istediğini, ayrıca, davacı tarafından sunulan belgede \"02.08.2018 tarihi itibariyle\" ibaresi yer almakta olup bononun vadesinin 01.10.2018 tarihi olduğu gözetildiğinde davacının bu iddiasının hukuki dayanaktan uzak olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.
\tİLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ\t: İlk Derece Mahkemesi,
\t\"Davanın KABULÜ ile
\t1-Davacı borçlunun Fethiye İcra Müdürlüğünün 2021/3115 Esas sayılı takip dosyasından borçlu olmadığının TESPİTİNE, Davacının kötüniyet tazminatı talebinin reddine,\" karar vermiştir.
\tİSTİNAF TALEBİNDE BULUNAN :Davalı vekili istinaf talebinde bulunmuştur.
\tBİLDİRİLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :Davalı vekili, davacının borcun ödendiğini ve buna ilişkin belge sunduğunu beyan etmişse de borçlunun sunmuş olduğu belgede takibe konu bonoyla alakalı hiçbir ibare bulunmadığını, akabinde ispat külfeti kendisinde olan davacının müvekkilinin ticari defterlerinin incelenmesini talep ettiğini ve yerel mahkemece ticari defterlerin incelenmesi yönünde karar verildiğini, defalarca ticari defterlerin incelenmesi yönünde ara karardan dönülmesi tarafınca talep edilmişse de iş bu talebinin reddedildiğini ve ticari defterler sunulmadığı için müvekkili aleyhine hüküm tesis edildiğini, işbu karar hukuki dayanaktan uzak ve hatalı olup emsal Yargıtay içtihatlarınca da kaldırılması gerektiğini, Yargıtay ilamları gereğince dava konusu bono hakkında müvekkilinin ticari defterlerinin incelenmesi sonucunda, takip konusu bononun müvekkilinin ticari defterlerinde kayıtlı olmaması veya defterlere göre davalının davacıdan alacaklı olduğu anlaşılmasa dahi kambiyo senetlerinin mücerretliği ilkesi gereği davacının iddiasını senede karşı senetle ispat gereği yazılı delille ispatlamak durumunda olduğunu, tesis edilen gerekçede salt davacı tarafça sunulan makbuzların oluşturduğu hukuki ve vicdani kanaat esas alındığını, davacının davasını ispatlayamadığı halde, davasının kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olup anılan nedenlerle, istinafa konu hükmün kaldırılması gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
\tGEREKÇE : Taraflar arasındaki uyuşmazlık bonoya dayalı olarak yapılan icra takibinde, borçlu tarafça açılan menfi tespit davasına ilişkindir.
\tİstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
\tMenfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak alacaklıdadır. Ancak kambiyo senetleri soyut borç ikrarını içeren senetlerdir. Kambiyo senetlerinde soyutluk prensibinin en önemli işlevi ispat açısından kendisini gösterir. Buna göre, bir kambiyo senediyle borç altına giren kimse, borçlu olmadığını iddia ediyor ise bu hususu ispat etmekle yükümlüdür. Bu nedenle kambiyo senedi uyarınca açılan menfi tespit davasında ispat külfeti davacı borçluya düşer.
\tDavacı taraf borçlu olmadığının ispatına yönelik olarak makbuz sunmuş olup sunulan makbuzun menfi tespit davasına konu borcun dayanağı olan bonodaki alacağı kapsayıp kapsamadığının belirlenerek uyuşmazlığın çözümlenmesi gerekmektedir. Anılan makbuzda \"2017 yılı ve 02.08.2018 tarihi itibariyle borcu yoktur.\" ibaresi yazılı olup makbuzun altı davalı alacaklı tarafından imzalanmıştır. Davaya konu bononun keşide tarihi 01.06.2018, vade tarihi ise 01.10.2018 tarihidir. Buna göre makbuzun düzenleme tarihi itibariyle davaya konu bono borcu doğmuş ancak henüz muaccel olmamıştır.
\tDavacı tarafça sunulan makbuz içeriğinden, vadesi gelmeyen borçların ibra kapsamı dışında tutulmadığı ortada olduğundan vadesi gelmiş veya gelmemiş olsun, makbuz tarihinde taraflar arasındaki tüm borçlardan kaynaklı olarak davacının borcunun sona erdiğinin kabulü gerekmektedir. Bu durumda mahkemece sonuç olarak davanın kabulüne karar verilmesi isabetli ise de anlatılan gerekçeler yerine yazılı gerekçelere dayalı olarak davanın kabulüne karar verilmesi hatalıdır.
\tAnlatılan nedenlerle ilk derece mahkemesi kararı \"gerekçe\" itibariyle usul ve yasaya aykırı olduğundan davalının istinaf başvurusunun değinilen yöne ilişkin olarak kabulüne, HMK 353/1-b.2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın açıklanan gerekçelere dayalı olarak reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı;
A)Davalının istinaf başvurusunun kabulüyle; Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/07/2022 tarih ve 2021/268 E. - 2022/726 K. sayılı ilamının, HMK 353/1-b.2 maddesi uyarınca düzeltilmek üzere KALDIRILMASINA ve ESAS HAKKINDA YENİDEN KARAR VERİLMESİNE;
B)1-Davanın KABULÜ ile davacı borçlunun Fethiye İcra Müdürlüğü'nün 2021/3115 Esas sayılı takip dosyasında borçlu olmadığının TESPİTİNE,
-Davacının kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
2-Alınması gereken 797,13 TL nispi karar ve ilam harcından davacı tarafından peşin yatırılan 164,15 TL'nin mahsubu ile bakiye 632,98 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacının peşin olarak yatırdığı 164,15 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince belirlenen 11.669,24 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 297,00 TL yargılama gideri ile 59,30 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 356,30 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Kullanılmayan gider avansının HMK'nın 333/1. maddesi uyarınca yatırana iadesine,
C)1-Davalı tarafından yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde iadesine,
2-İstinaf gider avansı bakiye kısımlarının HMK’nın 333/1. maddesi uyarınca yatırana iadesine,
Dair, dava dosyası üzerinden yapılan inceleme ve değerlendirme sonunda, HMK’nın 362/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 28/02/2024 günü oy birliği ile karar verildi.